Ngày Dân số Thế giới năm 2026 có chủ đề “Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng”. Thông điệp này nhấn mạnh vai trò trung tâm, nguồn lực quyết định của thế hệ trẻ trong sự phát triển bền vững, đồng thời kêu gọi đầu tư vào giáo dục, phát triển việc làm và chăm sóc sức khỏe sinh sản cho trẻ vị thành niên, thanh niên, phụ nữ. Hướng đến cuộc sống chất lượng và mọi người đều tiếp cận đầy đủ, dễ dàng với các dịch vụ y tế hiệu quả. Thực hiện Công văn số 4330/BYT-CDS về tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới năm 2026 (ngày 11/7/2026), với các hoạt động cụ thể giúp nâng cao chất lượng dân số:

- Tổ chức lễ mít tinh phát động, hưởng ứng (tùy tình hình thực tế mỗi địa phương) với sự tham gia của các Sở, ngành, đoàn thể, chính quyền và nhân dân nhằm tạo sự chuyển biến căn bản về nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân về nhiệm vụ, nội dung công tác dân số. Tăng cường chỉ đạo phối hợp liên ngành, phân công nhiệm vụ, thực hiện cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan, đơn vị, tổ chức tham gia thực hiện công tác dân số.

- Tăng cường các hoạt động truyền thông về dân số trên các phương tiện thông tin đại chúng, treo băng rôn, áp phích, tài liệu, tờ rơi, truyền thông trên các phương tiện thông tin trang Zalo, Facebook… với nội dung công tác dân số liên quan đến đời sống, xã hội và sự phát triển bền vững; tuyên truyền gắn với việc triển khai Luật Dân số 2025 và nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành Luật Dân số; tuyên truyền và cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, phổ biến kế hoạch hóa gia đình; truyền thông về mất cân bằng giới tính khi tỷ lệ trẻ nam – nữ sinh ra quá chênh lệch, nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi gây mất cân bằng giới tính. Phổ biến các tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết; nhất là đối với những vùng thiểu số, bị hạn chế về thông tin.

- Tuyên truyền phổ biến đến cộng đồng nói chung và phụ nữ mang thai (PNMT) về tầm quan trọng của việc tầm soát, chẩn đoán nguy cơ dị tật bẩm sinh ở thai nhi do những nguyên nhân liên quan đến nhiễm sắc thể, di truyền có thể gây ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của thai nhi và sự phát triển trong tương lai nếu trẻ được sinh ra. Phát hiện, can thiệp và điều trị sớm các bệnh, tật, các rối loạn chuyển hóa, di truyền ngay trong giai đoạn bào thai và sơ sinh giúp cho trẻ sinh ra phát triển bình thường hoặc tránh được những hậu quả nặng nề về thể chất và trí tuệ, giảm thiểu số người tàn tật, thiểu năng trí tuệ trong cộng đồng, góp phần nâng cao chất lượng dân số. Chăm sóc tại chổ cho PNMT, khám sàng lọc, chẩn đoán, điều trị trước sinh và sơ sinh, tư vấn cho PNMT trước trong và sau sinh.

Một số điểm mới của Luật Dân số có hiệu lực từ ngày 01/07/2026: Luật Dân số 113/2025/QH15 được Quốc hội thông qua vào ngày 10/12/2025 và sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, mỗi cá nhân, cặp vợ chồng có quyền quyết định về thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh phù hợp với lứa tuổi, tình trạng sức khỏe, điều kiện học tập, lao động, thu nhập và nuôi dạy con trên cơ sở bình đẳng. Luật cũng quy định nhiều biện pháp để duy trì mức sinh thay thế: Trường hợp sinh con thứ hai, thời gian nghỉ thai sản đối với lao động nữ là 7 tháng; lao động nam là 10 ngày làm việc khi vợ sinh con; hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người, phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế, phụ nữ sinh đủ 02 con trước 35 tuổi; Ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở đối với người có từ 02 con đẻ trở lên…

 Nguyên tắc thực hiện công tác dân số theo Điều 3 Luật Dân số 2025 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026) như sau:

- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực dân số gắn với phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, bản sắc văn hóa dân tộc để phát triển nhanh và bền vững đất nước.

- Bảo đảm sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng và đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng, gia đình trong việc thực hiện công tác dân số.

- Bảo đảm cân bằng, hài hoà giữa quyền và nghĩa vụ của công dân, của doanh nghiệp, trách nhiệm của Nhà nước.

- Lồng ghép các yếu tố dân số vào xây dựng và triển khai thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, từng khu vực, từng vùng, từng ngành, từng địa phương và từng tổ chức.

- Phối hợp liên ngành, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên trong huy động cộng đồng, xã hội, tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên và toàn dân tham gia công tác dân số./..