Theo số liệu điều tra đáng chú ý vào năm 2011 của Bệnh viện Mắt Trung ương, 32,6% các trường hợp trẻ em dưới 10 tuổi bị mù là do chính bệnh lý ROP này. Đây là một tỷ lệ cảnh báo, cho thấy gánh nặng sức khỏe cộng đồng từ bệnh lý này là rất lớn. Thực tế lâm sàng cho thấy, tỷ lệ trẻ mắc ROP trong tổng số trẻ sinh non lên đến khoảng 10%. Bệnh thường khởi phát rất sớm, trung bình khoảng 3-4 tuần sau sinh, tùy thuộc chặt chẽ vào tuổi thai và cân nặng lúc chào đời của mỗi bé.

Bác sĩ Dương Thị Tú, TTYTKV Cái Nước cho biết: Thông thường, mắt của trẻ sẽ bắt đầu phát triển từ tuần thứ 16 của thai kỳ, được đánh dấu bằng sự xuất hiện của các mạch máu võng mạc ở dây thần kinh thị giác phía mặt sau của mắt. Các mạch máu võng mạc dần phát triển tiến về phía cạnh của võng mạc, cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cho cạnh võng mạc. Quá trình phát triển này diễn ra nhanh hơn ở 12 tuần cuối của thai kỳ. Trẻ sinh non chưa đủ tháng khiến quá trình phát triển của mạch máu võng mạc bị gián đoạn, các mạch máu chưa tiếp cận được các cạnh võng mạc. Võng mạc chưa phát triển hoàn thiện, không được cung cấp đủ oxy và chất dinh dưỡng dẫn đến khả năng mắc bệnh lý võng mạc.

Trẻ càng sinh non càng có nguy cơ mắc bệnh lý võng mạc cao. Các đối tượng cần được kiểm tra và theo dõi bệnh võng mạc ở trẻ sinh non bao gồm: Trẻ sinh non dưới 31 tuần; trẻ có cân nặng lúc sinh dưới 1,5kg; trẻ có cân nặng lúc sinh từ 1,5kg – 2kg và là trường hợp đa thai; trẻ có cân nặng lúc sinh từ 1,5kg – 2kg nhưng bị các bệnh lý kèm theo như bị ngạt khi sinh hay phải thở oxy kéo dài, thở oxy nồng độ cao, hoặc có bệnh màng bong, viêm phế quản phổi, thiếu máu cũng cần được khám mắt.

Bệnh võng mạc trẻ sinh non không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, nên việc dựa vào cha mẹ quan sát là không khả thi. Thời điểm khám lần đầu tiên là cực kỳ quan trọng, thường được thực hiện trong khoảng 4 tuần sau sinh hoặc khi trẻ đạt mốc 31-32 tuần tuổi thai hiệu chỉnh. Chỉ có bác sĩ chuyên khoa mắt có kinh nghiệm, sử dụng thiết bị chuyên dụng, mới có thể phát hiện những tổn thương sớm nhất, bác sĩ Tú thông tin thêm.

Bệnh võng mạc ở trẻ sinh non (ROP) có thể gây tổn thương nghiêm trọng về thị lực nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Tuy nhiên, việc phòng ngừa bệnh này là rất quan trọng, đặc biệt đối với những trẻ sinh non có nguy cơ cao. Do đó, các bà mẹ mang thai cần thường xuyên kiểm tra sức khỏe, theo dõi thai kỳ chặt chẽ; trẻ sinh non cần được chăm sóc đặc biệt trong những tuần đầu đời; kiểm tra mắt định kỳ; chú ý chế độ dinh dưỡng của trẻ sinh non để hỗ trợ sự phát triển của mắt và cơ thể. Bên cạnh đó, trẻ sinh non có thể bị tổn thương mắt nếu tiếp xúc với ánh sáng mạnh hoặc không đúng cách. Việc bảo vệ trẻ khỏi ánh sáng trực tiếp và ánh sáng mạnh giúp giảm thiểu nguy cơ tổn thương võng mạc.