Năm 2026, chủ đề của Ngày Thế giới nhận thức về tự kỷ là “Tự kỷ và nhân loại – Mỗi cuộc đời đều có giá trị”, nhấn mạnh thông điệp mọi người tự kỷ đều có quyền được tôn trọng, được tạo cơ hội phát triển và đóng góp cho xã hội. Chủ đề kêu gọi cộng đồng chuyển từ nhận thức sang chấp nhận, thấu hiểu và hành động thiết thực vì sự hòa nhập của người tự kỷ.

Theo các tổ chức y tế, tự kỷ có xu hướng gia tăng trên toàn cầu. Trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ thường có những biểu hiện như chậm nói, hạn chế giao tiếp bằng mắt, khó hòa nhập với bạn bè, lặp lại hành vi hoặc có những phản ứng bất thường với âm thanh, ánh sáng. Tuy nhiên, mỗi trẻ là một cá thể riêng biệt, với mức độ và biểu hiện khác nhau, đòi hỏi sự quan tâm và phương pháp can thiệp phù hợp.

Các chuyên gia nhấn mạnh, việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời có ý nghĩa quyết định trong việc cải thiện khả năng phát triển của trẻ. “Giai đoạn vàng” để can thiệp là trước 3 tuổi. Khi được hỗ trợ đúng cách, nhiều trẻ tự kỷ có thể cải thiện kỹ năng giao tiếp, học tập và từng bước hòa nhập với cộng đồng. Do đó, cha mẹ cần chú ý theo dõi sự phát triển của trẻ, đặc biệt trong những năm đầu đời, và đưa trẻ đi đánh giá chuyên môn khi có dấu hiệu nghi ngờ.

Bên cạnh sự nỗ lực của gia đình, vai trò của hệ thống y tế, giáo dục và các tổ chức xã hội là vô cùng quan trọng. Việc xây dựng các chương trình sàng lọc, can thiệp sớm; đào tạo đội ngũ chuyên môn; phát triển mô hình giáo dục hòa nhập… sẽ góp phần tạo môi trường thuận lợi để trẻ tự kỷ phát triển toàn diện.

Một trong những rào cản lớn hiện nay là sự kỳ thị và thiếu hiểu biết trong cộng đồng. Nhiều trẻ tự kỷ vẫn gặp khó khăn khi đến trường hoặc tham gia các hoạt động xã hội. Vì vậy, nâng cao nhận thức không chỉ dừng lại ở việc hiểu về bệnh mà còn là thay đổi thái độ, ứng xử – từ chấp nhận, tôn trọng đến hỗ trợ trẻ phát huy khả năng của mình.

Hưởng ứng Ngày Thế giới nhận thức về tự kỷ, nhiều hoạt động truyền thông, tư vấn, sàng lọc và hỗ trợ trẻ đã được tổ chức tại các địa phương. Đây là cơ hội để mỗi người cùng nhìn nhận đúng hơn về tự kỷ, đồng thời lan tỏa thông điệp yêu thương: trẻ tự kỷ không “khác biệt” theo nghĩa tiêu cực, mà là những cá thể cần được thấu hiểu và đồng hành.

Chung tay vì một cộng đồng thân thiện, không kỳ thị, chính là cách thiết thực nhất để giúp trẻ tự kỷ có thêm cơ hội phát triển, hòa nhập và sống một cuộc sống ý nghĩa.