Tại Việt Nam, các bệnh không lây nhiễm hiện là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, chiếm tới khoảng 80% đến 84% tổng số ca tử vong toàn quốc. Riêng đối với ung thư, mỗi năm nước ta ghi nhận hơn 180.000 ca mắc mới và khoảng trên 120.000 ca tử vong, đưa căn bệnh này trở thành nguyên nhân gây tử vong thứ hai sau bệnh tim mạch.

    Tại tỉnh Cà Mau, sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm đang tạo ra một thách thức kép cho hệ thống y tế công cộng. Theo số liệu giám sát, chỉ trong năm 2024, tỉnh đã thực hiện đo huyết áp cho hơn 258.000 người và sàng lọc nguy cơ cho hơn 101.000 trường hợp, cho thấy gánh nặng bệnh tật thực tế tại địa phương là rất lớn. Sự giao thoa này đòi hỏi một chiến lược tiếp cận toàn diện, tập trung vào việc quản lý rủi ro và thay đổi hành vi sức khỏe từ sớm trong cộng đồng.

          Sự liên kết giữa ung thư và các bệnh không lây nhiễm khác bắt nguồn từ những yếu tố nguy cơ chung mà người dân thường dễ dàng bỏ qua trong đời sống hàng ngày. Việc lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá, chế độ ăn nhiều muối, mỡ động vật và lối sống ít vận động không chỉ là tác nhân trực tiếp gây nên ung thư gan, phổi, dạ dày mà còn là "thủ phạm" chính dẫn đến tình trạng tăng huyết áp và biến chứng tim mạch. Các nghiên cứu cho thấy khoảng 25% người trưởng thành tại Việt Nam mắc tăng huyết áp và tỷ lệ đái tháo đường đã tăng từ 1/24 người lên 1/14 người trong những năm gần đây. Khi một cá nhân mắc đồng thời nhiều bệnh lý này, quá trình điều trị ung thư sẽ trở nên phức tạp hơn gấp nhiều lần, làm giảm khả năng đáp ứng phác đồ và gây áp lực kinh tế nặng nề lên gia đình cũng như quỹ bảo hiểm y tế.

          Nhằm hiện thực hóa mục tiêu giảm thiểu gánh nặng bệnh tật tại địa phương, Sở Y tế và CDC Cà Mau đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc dự phòng tích hợp. Việc kiểm soát tốt chỉ số đường huyết và huyết áp không chỉ bảo vệ hệ tim mạch mà còn góp phần quan trọng trong việc giảm viêm mãn tính – một trong những môi trường thuận lợi để tế bào ung thư phát triển. Người dân được khuyến khích thực hiện thực đơn "Xanh - Sạch - Giảm muối", tăng cường rau quả tươi và duy trì thói quen tập luyện thể dục thể thao ít nhất 150 phút mỗi tuần. Đây được xem là liều "vaccine" tự nhiên hiệu quả nhất, có khả năng ngăn ngừa đồng thời hàng loạt căn bệnh mãn tính nguy hiểm.

          Song song với lối sống lành mạnh, công tác tầm soát sớm phải được xem là kim chỉ nam trong hoạt động chăm sóc sức khỏe chủ động. Thay vì đợi đến khi cơ thể xuất hiện những dấu hiệu suy kiệt, việc thực hiện các xét nghiệm sàng lọc định kỳ như đo huyết áp, kiểm tra đường huyết, tầm soát ung thư vú (loại ung thư có tỉ lệ mắc mới cao nhất hiện nay với hơn 24.500 ca/năm), ung thư cổ tử cung hay siêu âm gan phổi cần được thực hiện đồng bộ. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu tiền ung thư giúp tăng tỷ lệ điều trị thành công lên trên 80-90% và ngăn chặn kịp thời các biến chứng nguy hiểm của bệnh không lây nhiễm.

          "Thu hẹp khoảng cách chăm sóc" trong năm 2026 chính là đảm bảo mọi người dân Cà Mau đều được tiếp cận công bằng với các dịch vụ giáo dục sức khỏe và quản lý bệnh mãn tính ngay tại cơ sở. Với nỗ lực nâng cao năng lực chẩn đoán tại tuyến dưới và đẩy mạnh các chương trình quản lý tại cộng đồng, ngành y tế đang từng bước tạo ra mạng lưới bảo vệ vững chắc. Hãy cùng chung tay hành động để mỗi cá nhân không còn là nạn nhân của ung thư hay các bệnh lý mãn tính, vì một cộng đồng Cà Mau khỏe mạnh, bền vững và tràn đầy sức sống.