Ung thư đường tiêu hóa hiện đang là một trong những nhóm bệnh ung thư phổ biến và gây tử vong cao tại Việt Nam. Theo số liệu của Tổ chức Phòng chống Ung thư Quốc tế (GLOBOCAN) năm 2020, Việt Nam ghi nhận 182.563 ca ung thư mới mắc. Trong đó, ung thư dạ dày đứng thứ tư với khoảng 17.900 ca, chiếm 10% tổng số ca ung thư, đồng thời xếp thứ tư về tỷ lệ tử vong. Ung thư đại trực tràng đứng thứ năm với gần 16.400 ca mắc mới mỗi năm và hơn 8.200 ca tử vong. Ung thư thực quản cũng ghi nhận 3.281 ca mắc mới và 3.080 ca tử vong, nằm trong nhóm sáu bệnh ung thư có tỷ lệ mắc và tử vong cao nhất.

Đáng chú ý, ung thư đường tiêu hóa vốn thường gặp ở người trên 50 tuổi, nhưng những năm gần đây, tỷ lệ mắc ở người trẻ đang có xu hướng gia tăng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc tầm soát và phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư thông qua nội soi tiêu hóa định kỳ.

Theo các bác sĩ chuyên khoa ung bướu, ung thư đường tiêu hóa nếu được phát hiện ở giai đoạn muộn thường có tiên lượng xấu. Tỷ lệ sống sau 5 năm chỉ dao động từ 15 - 25%, người bệnh phải chịu chi phí điều trị lớn và chất lượng cuộc sống suy giảm nghiêm trọng. Ngược lại, khi bệnh được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể đạt từ 95 - 97%. Việc điều trị ở giai đoạn sớm thường ít xâm lấn, chi phí thấp, thời gian hồi phục nhanh và người bệnh sớm quay lại sinh hoạt, lao động bình thường.

Nội soi tiêu hóa định kỳ được xem là phương pháp hiệu quả nhất trong tầm soát ung thư đường tiêu hóa. Thông qua nội soi, bác sĩ có thể phát hiện và điều trị sớm nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori - yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ung thư dạ dày. Đồng thời phát hiện các tổn thương như polyp, viêm mạn tính, loét dạ dày - tá tràng, trào ngược dạ dày - thực quản và các tổn thương ung thư ở giai đoạn rất sớm khi chưa có triệu chứng rõ ràng.

Những người có tiền sử gia đình mắc ung thư hoặc polyp đường tiêu hóa, bao gồm cha mẹ ruột, anh chị em ruột hoặc con ruột, được xếp vào nhóm nguy cơ cao và cần đặc biệt lưu ý việc nội soi định kỳ. Ngoài ra, những người thường xuyên có triệu chứng rối loạn tiêu hóa kéo dài như đau thượng vị, đầy bụng, ợ hơi, ợ chua, rối loạn đại tiện, sụt cân không rõ nguyên nhân cũng cần được thăm khám chuyên khoa sớm.

Về thời điểm nội soi lần đầu, khuyến cáo người từ 45 tuổi trở lên nên thực hiện nội soi tiêu hóa tầm soát ít nhất một lần, ngay cả khi chưa có triệu chứng. Đối với những người có tiền sử gia đình mắc ung thư đường tiêu hóa hoặc bản thân từng có polyp, tổn thương tiền ung thư, việc nội soi nên được thực hiện sớm hơn, trước 40 tuổi. Sau đó, tùy theo kết quả nội soi, loại tổn thương và mức độ nguy cơ, bác sĩ sẽ chỉ định thời gian nội soi kiểm tra định kỳ phù hợp.

Hiện nay, kỹ thuật nội soi ngày càng an toàn và hiện đại. Nhiều cơ sở y tế đã triển khai nội soi gây mê, giúp người bệnh giảm lo lắng và khó chịu trong quá trình thực hiện. Trẻ em, kể cả trẻ dưới 5 tuổi cũng có thể được nội soi khi có chỉ định chuyên môn. Người lớn không bị giới hạn độ tuổi nếu không có chống chỉ định liên quan đến bệnh lý nền.

Việc chủ động nội soi tiêu hóa định kỳ không chỉ giúp phát hiện sớm ung thư đường tiêu hóa mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài, giảm gánh nặng điều trị cho cá nhân, gia đình và toàn xã hội.