Trạm y tế xã Tân Lộc phối hợp cùng Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Cà Mau triển khai hoạt động khám sàng lọc bệnh Lao và bệnh hen phế quản cho người dân trên địa bàn xã.

Y tế cơ sở – “mắt xích” quan trọng trong phát hiện và quản lý người bệnh lao

Theo các chuyên gia y tế, phần lớn trường hợp mắc lao trong cộng đồng được phát hiện thông qua hệ thống y tế cơ sở. Đây là nơi người dân tìm đến đầu tiên khi xuất hiện các triệu chứng như ho kéo dài trên hai tuần, sốt nhẹ về chiều, sụt cân, mệt mỏi kéo dài hoặc khạc đờm có máu.

Tại các trạm y tế xã/phường, nhân viên y tế thực hiện nhiệm vụ sàng lọc, phát hiện người nghi mắc lao và hướng dẫn chuyển tuyến để thực hiện các xét nghiệm cần thiết như xét nghiệm đờm, chụp X-quang phổi nhằm chẩn đoán xác định bệnh. Sau khi người bệnh được đưa vào điều trị, y tế cơ sở tiếp tục phối hợp theo dõi, quản lý quá trình dùng thuốc và hỗ trợ tái khám đúng lịch.

BSCKI. Lê Văn Phía, Phó Giám đốc Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Cà Mau cho biết, trước đây Trung tâm Y tế giữ vai trò chủ lực trong triển khai chương trình chống lao tại cơ sở. Trong khi đó, trạm y tế xã và cộng tác viên phụ trách giám sát bệnh nhân uống thuốc, nhắc lịch tái khám và kịp thời hỗ trợ những trường hợp có nguy cơ bỏ điều trị.

“Có những bệnh nhân đến ngày nhận thuốc nhưng chậm nhiều ngày chưa quay lại. Khi đó, tuyến trên sẽ liên hệ trạm y tế xã để kiểm tra nguyên nhân. Nhân viên y tế và cộng tác viên sẽ trực tiếp đến tìm hiểu, nhắc nhở để người bệnh tiếp tục điều trị đúng phác đồ”, BS Phía chia sẻ.

Trong thực tế, nhiều bệnh nhân lao sinh sống ở vùng nông thôn hoặc có hoàn cảnh kinh tế khó khăn nên việc được nhân viên y tế địa phương thường xuyên theo dõi, động viên giúp họ yên tâm điều trị hơn. Chính sự gần gũi này góp phần nâng cao tỷ lệ điều trị thành công, đồng thời giảm nguy cơ xuất hiện lao kháng thuốc – một trong những thách thức lớn của công tác phòng chống lao hiện nay.

Y tế cơ sở còn đóng vai trò quan trọng trong dự phòng bệnh lao tại cộng đồng. Từ việc tuyên truyền đeo khẩu trang, giữ vệ sinh hô hấp, hướng dẫn người dân đi khám sớm khi có triệu chứng nghi ngờ đến quản lý người tiếp xúc gần với bệnh nhân lao, tất cả đều giúp hạn chế nguy cơ lây lan vi khuẩn lao trong cộng đồng. Tuy đóng vai trò quan trọng trong quản lý bệnh lao tại cộng đồng, y tế cơ sở hiện vẫn đối mặt nhiều khó khăn về nhân lực và chuyên môn khi chương trình chống lao dần được chuyển về tuyến xã quản lý trực tiếp.

Tuyến xã còn nhiều khó khăn trong triển khai chương trình chống lao

Theo BSCKI. Lê Văn Phía, qua các đợt giám sát thực tế, nhiều trạm y tế xã hiện chưa có đủ bác sĩ được đào tạo chuyên môn về khám và điều trị bệnh lao. Trong khi đó, quy định của bảo hiểm y tế yêu cầu bác sĩ phải có chứng chỉ đào tạo phù hợp mới được kê đơn và chỉ định điều trị thuốc lao cho người bệnh.

Ngoài ra, nhiều địa phương còn thiếu nhân sự phụ trách báo cáo chương trình chống lao, thiếu cán bộ xét nghiệm cũng như điều kiện triển khai cấp phát thuốc tại trạm y tế. Đây là những trở ngại không nhỏ khi công tác quản lý điều trị lao được phân cấp mạnh hơn cho tuyến cơ sở.

“Hiện nay nhiều nơi vẫn đang thực hiện theo mô hình cũ, tức bệnh viện đa khoa khu vực hoặc bệnh viện đa khoa tiếp tục tiếp nhận, điều trị và cấp thuốc cho bệnh nhân. Trạm y tế xã cùng cộng tác viên chủ yếu thực hiện nhiệm vụ giám sát người bệnh tại địa phương”, BS Phía cho biết thêm.

Trong thời gian tới, công tác phối hợp giữa tuyến tỉnh và y tế cơ sở sẽ tiếp tục được tăng cường nhằm phát huy hiệu quả mạng lưới phòng, chống lao tại cộng đồng. Với sự đồng hành của các cơ sở điều trị chuyên khoa, hệ thống y tế địa phương và đội ngũ cộng tác viên, ngành y tế kỳ vọng sẽ nâng cao khả năng phát hiện sớm, quản lý chặt chẽ và điều trị hiệu quả cho người bệnh lao. Đây được xem là giải pháp quan trọng góp phần giảm nguồn lây, bảo vệ sức khỏe nhân dân và từng bước hiện thực hóa mục tiêu chấm dứt bệnh lao.