Bác sĩ tư vấn và đọc kết quả chẩn đoán hình ảnh cho người dân trong quá trình khám sàng lọc bệnh lao tại Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Cà Mau

Tạo môi trường sống thông thoáng để hạn chế nguồn lây

Theo các chuyên gia y tế, vi khuẩn lao chủ yếu lây truyền qua đường hô hấp. Khi người bệnh lao phổi chưa được điều trị ho hoặc khạc đờm, vi khuẩn có thể phát tán vào không khí và tồn tại trong các hạt bụi li ti mà mắt thường không nhìn thấy. Những người xung quanh khi hít phải các hạt chứa vi khuẩn này có nguy cơ bị nhiễm lao.

Một trong những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để giảm nguy cơ lây nhiễm là giữ cho không gian sống luôn thông thoáng. Các gia đình nên thường xuyên mở cửa sổ, tận dụng ánh sáng tự nhiên và luồng không khí lưu thông để làm giảm mật độ vi khuẩn trong môi trường. Đối với những gia đình sử dụng máy lạnh, nên mở cửa thông gió ít nhất một giờ mỗi ngày. Chăn, màn, gối và các vật dụng cá nhân cũng cần được vệ sinh, phơi nắng định kỳ để hạn chế sự tồn tại của vi khuẩn.

Bên cạnh đó, ý thức của người bệnh đóng vai trò rất quan trọng trong việc ngăn chặn nguồn lây. Người mắc lao cần đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người khác, che miệng khi ho hoặc hắt hơi bằng khăn giấy và xử lý khăn giấy đúng cách sau khi sử dụng. Việc tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của nhân viên y tế không chỉ giúp người bệnh nhanh chóng hồi phục mà còn góp phần giảm nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

BSCKI. Lê Văn Phía, Phó Giám đốc Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Cà Mau cho biết, bệnh lao là bệnh truyền nhiễm qua đường hô hấp. Nếu người bệnh không được điều trị, vi khuẩn lao sẽ phát tán ra môi trường thông qua các hoạt động như ho, khạc đờm và có thể lây sang người khác khi họ hít phải không khí chứa vi khuẩn.

Theo bác sĩ Phía, thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới cho thấy một người mắc lao chưa được điều trị có thể lây nhiễm cho khoảng 10 người xung quanh. Nguy cơ này càng tăng trong những không gian kín, chật hẹp và thiếu thông khí. Tuy nhiên, người dân không nên quá lo lắng hoặc kỳ thị người mắc lao bởi đây là căn bệnh có thể điều trị khỏi. Nếu người bệnh tuân thủ đúng phác đồ, sau khoảng hai tuần điều trị, khả năng lây truyền thường giảm đáng kể. Khi người bệnh có ý thức phòng ngừa và gia đình thực hiện tốt các biện pháp bảo vệ, nguy cơ lây nhiễm trong nhà hoàn toàn có thể được kiểm soát.

Chủ động bảo vệ trẻ nhỏ và phát hiện bệnh từ sớm

Trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi hoặc trẻ suy dinh dưỡng, là nhóm dễ bị tổn thương trước bệnh lao do hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện. Không giống người lớn, các dấu hiệu mắc lao ở trẻ thường không điển hình nên rất dễ bị bỏ sót hoặc nhầm lẫn với các bệnh hô hấp thông thường.

Cha mẹ cần lưu ý khi trẻ xuất hiện các biểu hiện như ho kéo dài trên hai tuần, chậm tăng cân hoặc sụt cân, sốt nhẹ về chiều, đổ mồ hôi nhiều vào ban đêm hoặc mắc các đợt viêm phổi tái phát kéo dài dù đã được điều trị bằng kháng sinh. Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và sàng lọc bệnh lao.

Để phòng bệnh hiệu quả, trẻ cần được tiêm vắc-xin BCG ngay từ giai đoạn sơ sinh theo khuyến cáo của ngành y tế. Mặc dù vắc-xin không ngăn ngừa hoàn toàn nguy cơ nhiễm lao nhưng có tác dụng quan trọng trong việc giảm các thể lao nặng và nguy hiểm như lao màng não hoặc lao kê.

Đặc biệt, khi trong gia đình có người mắc lao phổi, trẻ dưới 5 tuổi cần được đưa đi khám sàng lọc và đánh giá nguy cơ lao tiềm ẩn. Trong nhiều trường hợp, trẻ có thể được chỉ định điều trị dự phòng để ngăn bệnh tiến triển, ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng. Việc chủ động tầm soát cho những người sống cùng nhà với bệnh nhân lao giúp phát hiện sớm, điều trị kịp thời và góp phần ngăn chặn sự lây lan của bệnh trong cộng đồng.

Bệnh lao hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm, tuân thủ điều trị và thực hiện đúng các biện pháp kiểm soát lây nhiễm. Mỗi gia đình cần nâng cao ý thức phòng bệnh, tạo môi trường sống an toàn và quan tâm đến sức khỏe của các thành viên để cùng chung tay đẩy lùi bệnh lao.