Bác sĩ khám và tư vấn bệnh cho bệnh nhân tại Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Cà Mau

Nguy cơ mắc lại bệnh lao vẫn hiện hữu

Nhiều người cho rằng sau khi điều trị khỏi bệnh lao, cơ thể sẽ có miễn dịch hoàn toàn và không còn nguy cơ mắc bệnh. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, đây là quan niệm chưa chính xác. Người từng mắc lao vẫn có thể tái phát hoặc tái nhiễm nếu sức đề kháng suy giảm hoặc tiếp xúc với nguồn lây mới trong cộng đồng.
BSCKI. Lê Văn Phía, Phó Giám đốc Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Cà Mau cho biết, bệnh lao không tạo được miễn dịch bền vững như một số bệnh do vi-rút gây ra. Vì vậy, người bệnh sau khi khỏi lao vẫn có thể mắc lại nhiều lần trong đời nếu không chủ động phòng ngừa.

Theo bác sĩ Phía, tái phát là trường hợp vi khuẩn lao cũ còn tồn tại trong cơ thể ở trạng thái “ngủ yên”, sau đó hoạt động trở lại khi hệ miễn dịch suy yếu. Trong khi đó, tái nhiễm xảy ra khi người bệnh đã khỏi hoàn toàn nhưng tiếp tục hít phải vi khuẩn lao mới từ môi trường sống.

Thực tế tại Cà Mau cho thấy nguy cơ này không hề hiếm gặp. Năm 2025, toàn tỉnh ghi nhận 1.685 bệnh nhân lao được thu nhận điều trị, trong đó có 112 trường hợp tái phát, chiếm 6,6%. Riêng trong 3 tháng đầu năm 2026, địa phương đã có 386 ca lao mới, nhưng số ca tái phát lên tới 24 trường hợp, tăng hơn 70% so với cùng kỳ năm trước.

Hiện tỷ lệ mắc lao tại Cà Mau vẫn ở mức cao, khoảng 370 ca trên 100.000 dân, cao hơn nhiều so với bình quân chung của cả nước. Điều này cho thấy vi khuẩn lao vẫn đang âm thầm tồn tại trong cộng đồng và có thể quay trở lại bất cứ lúc nào nếu người dân chủ quan sau điều trị.

Chủ động phòng ngừa để bảo vệ lá phổi khỏe mạnh

Theo ngành y tế, những người hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, suy dinh dưỡng hoặc mắc các bệnh nền như tiểu đường, HIV là nhóm có nguy cơ cao mắc lại bệnh lao. Ngoài ra, việc điều trị không đúng phác đồ, tự ý bỏ thuốc hoặc uống thuốc không đều trong lần mắc trước cũng làm tăng nguy cơ tái phát với chủng lao kháng thuốc, khiến việc điều trị sau này khó khăn và tốn kém hơn rất nhiều.

Các dấu hiệu cảnh báo bệnh lao quay trở lại thường giống với lần mắc đầu tiên như ho kéo dài trên hai tuần, ho có đờm, ho ra máu, sốt nhẹ về chiều, đổ mồ hôi ban đêm, sụt cân và mệt mỏi kéo dài. Khi xuất hiện các triệu chứng này, người dân cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra sớm, không nên tự điều trị tại nhà.

Hiện nay, ngành y tế Cà Mau đã triển khai nhiều kỹ thuật hiện đại trong chẩn đoán lao, trong đó có xét nghiệm GeneXpert giúp phát hiện vi khuẩn lao và tình trạng kháng thuốc chỉ trong vài giờ. Đây được xem là công cụ quan trọng giúp phát hiện sớm và nâng cao hiệu quả điều trị.

BSCKI. Lê Văn Phía cho rằng, truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác phòng, chống lao. Khi người dân hiểu đúng về đường lây truyền, dấu hiệu nhận biết và tầm quan trọng của việc điều trị sớm, hiệu quả kiểm soát bệnh sẽ được cải thiện đáng kể.

Thời gian qua, nhờ sự phối hợp giữa ngành y tế và các chương trình tầm soát chủ động tại cộng đồng, tỷ lệ điều trị khỏi bệnh lao tại Cà Mau trong 3 tháng đầu năm 2026 đạt 96,4%.

Để hạn chế nguy cơ mắc lại bệnh lao, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần duy trì lối sống lành mạnh, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng và tập luyện thường xuyên để tăng sức đề kháng. Nhà ở cần được giữ thông thoáng, có ánh nắng tự nhiên và mỗi người nên đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc tiếp xúc với người có triệu chứng nghi lao.

Bệnh lao hiện nay hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Điều quan trọng là người dân không nên chủ quan sau khi khỏi bệnh, đồng thời cũng không quá lo lắng hay kỳ thị bệnh lao. Chủ động bảo vệ sức khỏe và tuân thủ hướng dẫn của ngành y tế vẫn là “lá chắn” hiệu quả nhất để ngăn bệnh quay trở lại.