Nghị quyết 72 bước chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang phòng bệnh
Sau nhiều năm phát triển theo hướng lấy điều trị làm trung tâm, ngành y tế Việt Nam đang bước vào một giai đoạn đổi mới với tư duy phát triển hoàn toàn khác: lấy phòng bệnh làm nền tảng, chăm sóc sức khỏe chủ động làm mục tiêu và người dân là trung tâm. Đây chính là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân.
Tại Cà Mau, sau 6 tháng triển khai, Nghị quyết 72 không chỉ được cụ thể hóa bằng hệ thống kế hoạch, chương trình hành động đồng bộ mà còn từng bước tạo ra sự chuyển biến rõ nét trong tư duy quản lý, điều hành và tổ chức các hoạt động y tế. Điểm đột phá lớn nhất của Nghị quyết 72 không nằm ở việc xây thêm bệnh viện hay đầu tư thêm thiết bị hiện đại, mà chính là thay đổi cách tiếp cận đối với sức khỏe cộng đồng. Nếu trước đây ngành y tế chủ yếu tập trung chữa bệnh khi người dân đã mắc bệnh thì nay trọng tâm được chuyển sang phòng bệnh, phát hiện sớm, quản lý sức khỏe suốt đời và giảm thiểu nguy cơ bệnh tật ngay từ cộng đồng. Tinh thần này được thể hiện xuyên suốt trong chương trình công tác của tỉnh.
Trong 36 nhiệm vụ trọng tâm năm 2026, nhiều nội dung ưu tiên tập trung vào đổi mới tư duy, củng cố y tế cơ sở, chuyển đổi số y tế, khám sức khỏe định kỳ miễn phí, lập sổ sức khỏe điện tử và nâng cao hiệu quả y tế dự phòng. Sau 6 tháng, Sở Y tế đã hoàn thành 8 nhiệm vụ, đang triển khai 24 nhiệm vụ, nhiều nội dung được thực hiện sớm hơn kế hoạch, đặc biệt ở các lĩnh vực truyền thông, chuyển đổi số và củng cố y tế cơ sở.
Phòng bệnh bắt đầu từ y tế cơ sở
Một trong những thay đổi dễ nhận thấy là vai trò của tuyến y tế cơ sở ngày càng được nâng lên. Thay vì chỉ thực hiện các dịch vụ khám chữa bệnh ban đầu, các trạm y tế xã, phường đang từng bước trở thành nơi quản lý sức khỏe liên tục cho người dân. Việc luân chuyển bác sĩ về tuyến xã, xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử, khám sức khỏe định kỳ và quản lý bệnh không lây nhiễm đang tạo nên một mạng lưới chăm sóc sức khỏe ngay từ nơi người dân sinh sống.
Theo báo cáo sơ kết 6 tháng, tỉnh đã bố trí 12 bác sĩ luân phiên hỗ trợ các trạm y tế xã, đồng thời xây dựng Đề án chuyển đổi số ngành y tế đến năm 2030 và triển khai thí điểm khám sức khỏe định kỳ miễn phí gắn với lập sổ sức khỏe điện tử. Đây là những bước đi quan trọng để hình thành mô hình “quản lý sức khỏe toàn dân”, thay vì chỉ quản lý người bệnh như trước đây. Khám sức khỏe định kỳ.
Tinh thần phòng bệnh của Nghị quyết 72 được thể hiện rõ nhất qua chương trình khám sức khỏe, khám sàng lọc cho người dân trên địa bàn tỉnh. Trong năm 2026, ngành y tế đã tổ chức đồng loạt 3 đợt khám sức khỏe với quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Hơn 428.000 lượt người, tương đương khoảng 20% dân số toàn tỉnh, đã được khám sức khỏe và sàng lọc bệnh tật. Không chỉ dừng ở việc khám bệnh, chương trình còn giúp phát hiện sớm hàng chục nghìn trường hợp mắc bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường cùng nhiều bệnh lý khác để tư vấn, theo dõi và điều trị kịp thời. Đáng chú ý, hơn 223.000 người được khám không phát hiện bệnh, phản ánh hiệu quả của công tác y tế dự phòng cũng như ý thức ngày càng cao của người dân trong việc chủ động chăm sóc sức khỏe. Những con số này cho thấy ngành y tế không còn chờ người dân đến bệnh viện khi đã mắc bệnh, mà chủ động “đi trước một bước” để phát hiện nguy cơ và bảo vệ sức khỏe ngay từ sớm.
Cùng với phòng bệnh, chuyển đổi số đang trở thành một trụ cột quan trọng trong thực hiện Nghị quyết 72. Việc xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử, sổ sức khỏe điện tử và cơ sở dữ liệu y tế thống nhất sẽ giúp mỗi người dân được theo dõi sức khỏe liên tục từ khi sinh ra đến tuổi già. Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo tỉnh, chuyển đổi số y tế được triển khai mạnh mẽ; hồ sơ sức khỏe điện tử và các nền tảng dữ liệu dùng chung đang từng bước hình thành, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý sức khỏe cộng đồng. Đây không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà còn là công cụ giúp ngành y tế dự báo nguy cơ bệnh tật, quản lý bệnh mạn tính và hoạch định chính sách dựa trên dữ liệu thực tế. Hướng tới nền y tế lấy người dân làm trung tâm. Sau 6 tháng triển khai, Nghị quyết 72 đã tạo nền tảng cho sự chuyển đổi từ mô hình y tế “chữa bệnh” sang mô hình “chăm sóc sức khỏe”. Bên cạnh những kết quả đạt được, tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn như nguồn lực đầu tư cho y tế cơ sở, y tế dự phòng còn hạn chế; một số đề án lớn vẫn chờ hướng dẫn của Bộ Y tế.
Định hướng nền y tế lấy người dân làm trung tâm
Thời gian tới, ngành y tế Cà Mau tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho y tế cơ sở, đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực và hoàn thiện các cơ chế, chính sách để hiện thực hóa mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân. Nghị quyết 72 không chỉ là một chương trình hành động của ngành y tế mà là sự thay đổi về tư duy phát triển. Khi mỗi người dân được quản lý sức khỏe từ sớm, được khám định kỳ, được phát hiện nguy cơ trước khi bệnh xuất hiện và được chăm sóc ngay tại cộng đồng, thì y tế không còn chỉ là nơi chữa bệnh mà trở thành hệ thống đồng hành cùng người dân trong suốt cuộc đời. Đó cũng chính là giá trị cốt lõi mà Nghị quyết 72 hướng tới: đầu tư cho sức khỏe thay vì chỉ đầu tư cho điều trị; lấy phòng bệnh làm gốc, lấy người dân làm trung tâm và lấy chất lượng cuộc sống làm mục tiêu cao nhất của ngành y tế.