13/06/2026
Sống chung với HIV nhưng con yêu vẫn âm tính: Vai trò thầm lặng của PrEP trong các cặp đôi dị nhiễm
Trong tâm thức của nhiều người, việc một trong hai vợ chồng nhiễm HIV đồng nghĩa với việc cánh cửa hạnh phúc gia đình và thiên chức làm cha mẹ sẽ khép lại. Áp lực tâm lý nặng nề cùng nỗi sợ hãi lây nhiễm sang người bạn đời và đứa con tương lai từng là rào cản vô hình khiến nhiều cặp đôi dị nhiễm (một người dương tính, một người âm tính với HIV) phải sống trong mặc cảm. Tuy nhiên, sự phát triển vượt bậc của y học hiện đại, đặc biệt là sự kết hợp giữa điều trị ARV và chiến lược dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP), đang viết nên những câu chuyện cổ tích đời thực ngay tại các phòng khám ngoại trú.
Theo các chuyên gia dịch tễ học tại Cục Phòng, chống HIV/AIDS (Bộ Y tế), đối với các cặp đôi dị nhiễm, chìa khóa để bảo vệ hạnh phúc nằm ở nguyên tắc "lá chắn song hành". Đầu tiên là thông điệp K=K (Không phát hiện = Không lây truyền) dành cho người nhiễm HIV. Khi người nhiễm tuân thủ điều trị thuốc kháng virus (ARV) đều đặn và đạt được tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện (dưới 200 bản sao/ml máu), nguy cơ lây truyền HIV qua đường tình dục cho bạn tình bằng không. Tuy nhiên, hành trình để đạt được trạng thái K=K cần có thời gian, thường là từ 6 tháng trở lên kể từ khi bắt đầu điều trị. Đây chính là lúc PrEP xuất hiện như một "vệ sĩ" thầm lặng nhưng cực kỳ mạnh mẽ để bảo vệ người còn lại.
Trong giai đoạn "cửa sổ" này, hoặc khi tải lượng virus của người nhiễm chưa thực sự ổn định dưới ngưỡng, người bạn tình âm tính sẽ được khuyến cáo sử dụng PrEP hằng ngày. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khẳng định, việc uống PrEP đều đặn giúp người âm tính giảm nguy cơ lây nhiễm HIV qua đường tình dục lên tới 99%. Sự phối hợp nhịp nhàng này tạo ra một vòng bọc lót y tế hoàn hảo, cho phép các cặp đôi duy trì đời sống tình dục lành mạnh và thực hiện kế hoạch sinh con một cách tự nhiên.
Hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế nêu rõ, khi cặp đôi có kế hoạch sinh con, người vợ hoặc người chồng có kết quả HIV âm tính sẽ uống PrEP hằng ngày liên tục trong vòng ít nhất 21 ngày trước khi thực hiện quan hệ tình dục không sử dụng bao cao su vào ngày rụng trứng để thụ thai. Quá trình này được giám sát chặt chẽ bởi các bác sĩ chuyên khoa thông qua việc xét nghiệm máu và đánh giá chức năng thận định kỳ. Nhờ lá chắn PrEP, đứa trẻ sinh ra hoàn toàn khỏe mạnh, âm tính với HIV, còn người bạn đời vẫn giữ vững được trạng thái an toàn.
PrEP không chỉ đơn thuần là một viên thuốc dự phòng sinh học, mà còn là giải pháp nhân văn sâu sắc, tháo gỡ chiếc vòng kim cô định kiến đã siết chặt các cặp đôi dị nhiễm suốt nhiều thập kỷ. Y học hiện đại chứng minh rằng HIV giờ đây chỉ là một bệnh truyền nhiễm mãn tính có thể kiểm soát. Với sự đồng hành của PrEP, tình yêu và khát vọng làm cha mẹ chính đáng của những con người kém may mắn đã được bảo vệ trọn vẹn, hướng tới một xã hội không còn nỗi sợ hãi và kỳ thị.
Quang Lê