Ngành Y tế Cà Mau tăng cường các hoạt động truyền thông phòng chống tác hại của thuốc lá. (Ảnh chụp: Lễ mittinh phòng chống tác hại của thuốc lá năm 2025)

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sử dụng thuốc lá là nguyên nhân gây ra 28 nhóm bệnh nguy hiểm như ung thư phổi, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và nhiều vấn đề liên quan đến sức khỏe sinh sản. Mỗi năm, thuốc lá gây hơn 8 triệu ca tử vong trên toàn cầu, trong đó khoảng 1,6 triệu ca tử vong do hút thuốc thụ động. Chi phí liên quan đến sử dụng thuốc lá, bao gồm chăm sóc y tế và tổn thất năng suất lao động, ước tính lên đến 1,4 nghìn tỷ USD mỗi năm. 

WHO cũng ghi nhận nhiều tiến bộ trong công tác phòng, chống tác hại thuốc lá tại khu vực Đông Nam Á. So với năm 2010, đến năm 2024 tỷ lệ hút thuốc trong khu vực đã giảm khoảng 40%. Tại Việt Nam, sau 13 năm triển khai Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu ở nam giới trưởng thành giảm từ 47,4% năm 2010 xuống còn 38,9% năm 2023. Tỷ lệ sử dụng thuốc lá ở thanh thiếu niên cũng giảm đáng kể qua các năm. 

Tuy nhiên, Bộ Y tế cho biết Việt Nam cũng như nhiều quốc gia trên thế giới đang đối mặt với thách thức từ sự gia tăng của thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, đặc biệt trong giới trẻ, có nguy cơ làm suy giảm những thành quả đạt được trong công tác phòng, chống tác hại thuốc lá. 

Năm 2026, WHO lựa chọn chủ đề Ngày Thế giới không thuốc lá là: “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”. Thông điệp nhằm phơi bày các chiến lược tiếp thị của ngành công nghiệp thuốc lá hướng đến trẻ em, thanh thiếu niên và kêu gọi các quốc gia tăng cường thực thi chính sách bảo vệ cộng đồng trước nguy cơ nghiện nicotine. 

Hoạt động truyền thông PCTHTL tại trường học

Để hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá năm 2026, Bộ Y tế đề nghị các địa phương xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động truyền thông phù hợp với điều kiện thực tế; tăng cường tuyên truyền về tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; đồng thời đẩy mạnh thực hiện trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong công tác phòng, chống tác hại thuốc lá. 

Bên cạnh đó, các địa phương cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy định cấm hút thuốc tại nơi công cộng, cơ sở y tế, trường học, nơi làm việc, nhà hàng, khách sạn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm liên quan đến sản xuất, kinh doanh, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng theo quy định pháp luật hiện hành. 

Bộ Y tế cũng đề nghị phát huy vai trò của mạng lưới cộng tác viên phòng, chống tác hại thuốc lá tại cộng đồng; lồng ghép hoạt động truyền thông phòng, chống tác hại thuốc lá vào các phong trào xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và xây dựng đời sống văn hóa tại địa phương.