Ngành Y tế tăng cường các hoạt động truyền thông đến cộng đồng về tác hại của các sản phẩm thuốc lá

Bác sĩ CKII Ngô Minh Phước, Trưởng Khoa Phòng, chống bệnh không lây nhiễm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau, cho biết nicotine là chất gây nghiện có trong các sản phẩm thuốc lá. Chỉ sau một vài hơi hút, nicotine nhanh chóng đi vào máu, tác động đến não bộ, làm tăng nhịp tim, tăng huyết áp và tạo cảm giác lệ thuộc. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã xếp nicotine vào nhóm chất gây nghiện mạnh, tương tự heroin và cocaine.

Đáng lo ngại, thuốc lá điện tử thường chứa hàm lượng nicotine cao hơn thuốc lá điếu thông thường. Nhiều loại còn sử dụng nicotine tổng hợp, giúp người hút ít cảm thấy khó chịu ở đường hô hấp nên dễ sử dụng với tần suất nhiều hơn, từ đó nhanh chóng hình thành tình trạng nghiện.

Ngoài nicotin trong  thuốc lá điện tử còn chứa nhiều chất độc hại, kim loại nặng và các chất tạo hương có thể gây tổn thương phổi, ảnh hưởng hệ tim mạch và thần kinh. Đặc biệt, ở trẻ em và thanh thiếu niên, nicotine làm suy giảm khả năng ghi nhớ, tập trung, kiểm soát hành vi và ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển của não bộ.

Không ít người vẫn cho rằng thuốc lá điện tử “ít độc hại” hơn thuốc lá truyền thống hoặc có thể hỗ trợ cai thuốc lá. Tuy nhiên, theo bác sĩ Ngô Minh Phước, hiện chưa có bằng chứng khoa học khẳng định điều này. Trái lại, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng không công nhận thuốc lá điện tử là biện pháp cai nghiện thuốc lá. Nhiều người sau khi sử dụng thuốc lá điện tử lại tiếp tục hút thuốc lá điếu hoặc sử dụng song song cả hai, khiến nguy cơ mắc bệnh càng gia tăng.

Theo các chuyên gia, việc trẻ em tiếp cận thuốc lá điện tử ngày càng dễ dàng xuất phát từ nhiều nguyên nhân như tâm lý thích khám phá, muốn khẳng định bản thân, tác động từ bạn bè, mạng xã hội và những hình thức quảng bá trá hình. Thiết kế nhỏ gọn, nhiều màu sắc cùng hương vị trái cây, nước ngọt khiến nhiều em lầm tưởng đây là sản phẩm vô hại.

Không chỉ người hút mới chịu hậu quả. Những người thường xuyên hít phải khói thuốc lá cũng đối mặt với nguy cơ mắc nhiều bệnh nguy hiểm. Hút thuốc lá thụ động làm tăng nguy cơ ung thư phổi, đột quỵ và nhiều bệnh tim mạch. Đối với phụ nữ mang thai, việc tiếp xúc với khói thuốc còn làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non, trẻ nhẹ cân và hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh.

Thực tế cho thấy, sử dụng thuốc lá là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ra nhiều bệnh không lây nhiễm như bệnh mạch vành, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), viêm phế quản mạn và nhiều loại ung thư. Trong đó, hơn 90% trường hợp ung thư phổi có liên quan đến việc sử dụng thuốc lá.

Để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, Việt Nam đã tăng cường các quy định quản lý đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Tuy nhiên, theo bác sĩ Ngô Minh Phước, giải pháp quan trọng nhất vẫn là nâng cao nhận thức của người dân. Gia đình, nhà trường và xã hội cần phối hợp chặt chẽ trong giáo dục, giám sát, xây dựng môi trường không khói thuốc và trang bị kỹ năng để thanh thiếu niên biết nói không với thuốc lá dưới mọi hình thức.

Thông điệp của Ngày Thế giới không thuốc lá năm 2026 - "Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá" - cũng là lời nhắc nhở mỗi người cần tỉnh táo trước những chiêu thức tiếp thị tinh vi của ngành công nghiệp thuốc lá. Không có loại thuốc lá nào an toàn. Lựa chọn không sử dụng thuốc lá chính là cách bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng.