Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng ngày càng len lỏi vào đời sống thanh thiếu niên với nhiều hình thức tiếp cận tinh vi, việc bảo vệ thế hệ trẻ trước nguy cơ nghiện nicotine đang trở thành nhiệm vụ cấp thiết. Tại Cà Mau, tuổi trẻ không chỉ là đối tượng cần được bảo vệ mà còn là lực lượng xung kích, góp phần lan tỏa lối sống lành mạnh, xây dựng môi trường không khói thuốc và chung tay đẩy lùi các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới.
Các bạn đoàn viên thanh niên, sinh viên các Trường cao đẳng, trung học chuyên nghiệp tham gia diễu hành tuyên truyền phòng, chống tác hại của thuốc lá
Nguy cơ khó lường đối với sức khỏe
Những năm gần đây, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng xuất hiện ngày càng phổ biến với thiết kế nhỏ gọn, màu sắc bắt mắt, nhiều hương vị và được quảng bá như một sản phẩm "thời thượng", ít độc hại hơn thuốc lá truyền thống. Chính hình thức tiếp cận tinh vi này đã khiến không ít thanh thiếu niên lầm tưởng đây là sản phẩm an toàn để thử nghiệm hoặc thể hiện cá tính.
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế khẳng định đây chỉ là "lớp vỏ hào nhoáng" che giấu nhiều nguy cơ đối với sức khỏe. Nicotine vẫn là thành phần chính trong phần lớn các sản phẩm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Đây là chất gây nghiện mạnh, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển não bộ ở thanh thiếu niên, làm suy giảm khả năng ghi nhớ, tập trung, kiểm soát cảm xúc và tăng nguy cơ lệ thuộc trong thời gian dài.
Không dừng lại ở đó, sử dụng thuốc lá dưới bất kỳ hình thức nào cũng làm gia tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư phổi, bệnh tim mạch, đột quỵ và các bệnh hô hấp mạn tính. Theo thống kê của ngành y tế, mỗi năm thế giới có hơn 8 triệu người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó khoảng 1,6 triệu người chết vì thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động. Tại Việt Nam, hơn 100.000 người tử vong mỗi năm do thuốc lá, trong khi chi phí điều trị bệnh tật và tổn thất năng suất lao động lên tới hơn 108.700 tỷ đồng.
Đáng lo ngại hơn, thực tế tại nhiều trường học cho thấy không ít học sinh ban đầu chỉ sử dụng vì tò mò hoặc bị bạn bè rủ rê, nhưng sau một thời gian đã hình thành sự lệ thuộc vào nicotine. Số liệu điều tra cho thấy tỷ lệ học sinh từ 13 đến 17 tuổi sử dụng thuốc lá điện tử đã tăng từ 2,6% năm 2019 lên 8,1% năm 2023. Đây là hồi chuông cảnh báo, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành, nhà trường, gia đình và toàn xã hội nhằm ngăn chặn tình trạng thuốc lá thế hệ mới xâm nhập vào học đường.
Tuổi trẻ Cà Mau lan tỏa lối sống khỏe, xây dựng cộng đồng không khói thuốc
Trong thời đại số, mạng xã hội không chỉ là nơi kết nối mà còn là kênh truyền thông có sức lan tỏa mạnh mẽ, đặc biệt đối với giới trẻ. Chính vì vậy, mỗi đoàn viên, thanh niên hoàn toàn có thể trở thành một “đại sứ truyền thông”, chủ động chia sẻ thông tin chính thống về tác hại của thuốc lá, phản bác những nội dung quảng cáo sai sự thật, đồng thời truyền cảm hứng về lối sống lành mạnh đến bạn bè, người thân và cộng đồng.
BSCKII. Vương Hữu Tiến, Phó Giám đốc Sở Y tế Cà Mau cho biết, để giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong cộng đồng, điều quan trọng là phải bảo vệ thế hệ trẻ ngay từ sớm. Theo ông, bên cạnh việc tăng cường quản lý, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định về thuốc lá, cần phát huy mạnh mẽ vai trò của đoàn viên, thanh niên như những tuyên truyền viên tích cực trong trường học, khu dân cư và trên không gian mạng.
Sở Y tế Cà Mau cũng đề nghị các sở, ban, ngành, đoàn thể và chính quyền địa phương tiếp tục phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá; đẩy mạnh truyền thông về nguy cơ của thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đối với học sinh, sinh viên và thanh thiếu niên; duy trì, mở rộng mô hình cơ quan, trường học, cơ sở y tế, điểm du lịch và địa điểm công cộng không khói thuốc; đồng thời tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi quảng cáo, kinh doanh và sử dụng trái phép thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng theo quy định của pháp luật.
Đồng hành cùng ngành y tế, Tỉnh đoàn Cà Mau xác định xây dựng lớp thanh niên khỏe mạnh, sống có trách nhiệm và nói không với thuốc lá là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi. Các mô hình như “Trường học không khói thuốc”, “Cơ quan không khói thuốc”, cùng các chiến dịch truyền thông trên nền tảng số sẽ tiếp tục được duy trì và nhân rộng, góp phần hình thành môi trường học tập, làm việc văn minh, an toàn và lành mạnh.
Theo mục tiêu của tỉnh, đến năm 2026, Cà Mau phấn đấu giảm tỷ lệ nam giới sử dụng thuốc lá xuống dưới 38%, đồng thời nâng tỷ lệ người dân hiểu đúng về tác hại của thuốc lá lên trên 98%. Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành y tế sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành, địa phương và tổ chức đoàn đổi mới hình thức truyền thông, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong tư vấn cai nghiện, tăng cường kiểm tra hoạt động kinh doanh thuốc lá trái phép, đặc biệt tại khu vực gần trường học và những nơi tập trung đông thanh thiếu niên.