Đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất, cung cấp đầy đủ dưỡng chất và kháng thể cần thiết giúp trẻ tăng cường sức đề kháng. Trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời và tiếp tục duy trì sữa mẹ đến 18–24 tháng tuổi kết hợp với chế độ ăn bổ sung phù hợp.

Từ 6 tháng tuổi trở lên, trẻ cần được ăn dặm đúng cách với thực phẩm đa dạng, bảo đảm đủ các nhóm chất gồm tinh bột, đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất. Cha mẹ nên ưu tiên thực phẩm tươi sạch như thịt, cá, trứng, sữa, rau xanh và trái cây để giúp trẻ phát triển toàn diện.

Bên cạnh chế độ ăn uống hợp lý, trẻ cần được uống đủ nước, ngủ đủ giấc và tham gia các hoạt động vui chơi, vận động phù hợp với lứa tuổi. Giấc ngủ có vai trò quan trọng đối với sự phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ, đặc biệt là vào ban đêm khi cơ thể tiết ra nhiều hormone tăng trưởng nhất.

Suy dinh dưỡng là tình trạng cơ thể thiếu hụt các chất dinh dưỡng cần thiết, ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất, trí tuệ và khả năng miễn dịch của trẻ. Trẻ suy dinh dưỡng thường chậm tăng cân, thấp còi, dễ mắc bệnh và có nguy cơ chậm phát triển về nhận thức.

Ngược lại, tình trạng thừa cân, béo phì ở trẻ em đang có xu hướng gia tăng do chế độ ăn mất cân đối, dư thừa năng lượng nhưng thiếu vận động. Trẻ béo phì có nguy cơ mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu khi trưởng thành.

Do đó, cha mẹ cần xây dựng chế độ ăn khoa học, phù hợp với từng độ tuổi; hạn chế thức ăn nhanh, nước ngọt có gas và các thực phẩm nhiều đường, nhiều chất béo; đồng thời khuyến khích trẻ vận động thường xuyên để duy trì cân nặng hợp lý.

Để bảo vệ sức khỏe trẻ em, cha mẹ cần thực hiện đầy đủ lịch tiêm chủng theo Chương trình Tiêm chủng mở rộng nhằm phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như lao, viêm gan B, bại liệt, sởi, bạch hầu, ho gà, uốn ván...

Cùng với đó, cần giữ gìn vệ sinh cá nhân cho trẻ, hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh răng miệng, mắt, mũi hằng ngày và giữ môi trường sống sạch sẽ.

Việc khám sức khỏe định kỳ giúp theo dõi các chỉ số tăng trưởng, phát hiện sớm tình trạng suy dinh dưỡng, thừa cân, béo phì hoặc các vấn đề sức khỏe khác để có biện pháp can thiệp kịp thời.

Trẻ cần được sống trong môi trường an toàn, được yêu thương, lắng nghe và khuyến khích giao tiếp. Cha mẹ nên dành thời gian trò chuyện, chia sẻ với con để hỗ trợ sự phát triển về tâm lý và cảm xúc.

Bên cạnh đó, cần hướng dẫn trẻ phòng tránh các tai nạn thương tích trong sinh hoạt hằng ngày như té ngã, bỏng, đuối nước, điện giật và luôn có người lớn giám sát đối với trẻ nhỏ.

Một số sai lầm phổ biến trong chăm sóc trẻ hiện nay là ngừng cho trẻ bú mẹ quá sớm, cho trẻ ăn dặm không đúng cách, chế độ ăn mất cân đối hoặc tự ý dùng thuốc khi trẻ mắc bệnh.

Các chuyên gia khuyến cáo cha mẹ không nên tự ý mua thuốc điều trị cho trẻ mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám, tư vấn và điều trị phù hợp.

Di truyền, môi trường sống và dinh dưỡng đều ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ, trong đó dinh dưỡng là yếu tố quan trọng nhất có thể can thiệp được. Vì vậy, mỗi gia đình cần chủ động trang bị kiến thức, xây dựng chế độ ăn uống khoa học và tạo môi trường sống lành mạnh để trẻ phát triển toàn diện, phòng ngừa hiệu quả suy dinh dưỡng và béo phì.