Chăm sóc dinh dưỡng đúng cách ngay từ những năm đầu đời sẽ tạo nền tảng phát triển toàn diện cho trẻ về lâu dài.

Nhiều trẻ được cha mẹ chăm sóc đầy đủ, ăn uống tương đối đa dạng nhưng vẫn chậm tăng cân, thấp còi, hay ốm vặt hoặc mắc các bệnh nhiễm khuẩn tái diễn. Đây là tình trạng khiến không ít phụ huynh lo lắng. Theo các bác sĩ, một trong những nguyên nhân có thể gặp là trẻ bị kém hấp thu dinh dưỡng, làm giảm khả năng tiếp nhận và sử dụng các dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển.

Bác sĩ Dương Thị Tú, Trạm Y tế xã Tân Hưng cho biết: Kém hấp thu ở trẻ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong đó, chế độ ăn chưa phù hợp là yếu tố thường gặp như cho trẻ ăn dặm quá sớm hoặc quá muộn, thực đơn không cân đối giữa các nhóm chất, cho trẻ ăn quá nhiều chất béo hoặc thiếu rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu vi chất. Bên cạnh đó, các bệnh lý đường tiêu hóa, thiếu men tiêu hóa, dị ứng thực phẩm, nhiễm ký sinh trùng, tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng hoặc mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu của trẻ.

Quá trình hấp thu dinh dưỡng diễn ra chủ yếu tại ruột non sau khi thức ăn được tiêu hóa thành các chất đơn giản. Khi chức năng tiêu hóa hoặc hấp thu bị rối loạn, cơ thể sẽ không nhận đủ năng lượng và dưỡng chất cần thiết, ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất cũng như sức đề kháng của trẻ.

Trẻ bị kém hấp thu thường có biểu hiện như chậm tăng cân hoặc sụt cân, thấp hơn chuẩn tăng trưởng theo tuổi, ăn kém, đầy bụng, chướng hơi, đi ngoài phân lỏng hoặc phân sống kéo dài, mệt mỏi và ngủ không ngon giấc. Nếu tình trạng này kéo dài, trẻ có nguy cơ suy dinh dưỡng, thiếu máu, thiếu vi chất và dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn, đặc biệt là các bệnh đường hô hấp và tiêu hóa.

Tuy nhiên, các dấu hiệu trên cũng có thể gặp ở nhiều bệnh lý tiêu hóa khác. Vì vậy, khi trẻ chậm lớn, rối loạn tiêu hóa kéo dài hoặc không tăng cân trong nhiều tháng liên tiếp, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp, thay vì tự ý sử dụng thuốc hoặc các sản phẩm bổ sung.

Theo bác sĩ Tú, để cải thiện tình trạng kém hấp thu, điều quan trọng là xác định đúng nguyên nhân. Trẻ cần được xây dựng chế độ ăn phù hợp với từng độ tuổi, bảo đảm đủ năng lượng, cân đối bốn nhóm thực phẩm gồm chất bột đường, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất. Bữa ăn nên đa dạng, thay đổi món thường xuyên để kích thích vị giác, đồng thời bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm.

Đối với trẻ đang mắc bệnh hoặc trong giai đoạn hồi phục, cha mẹ không nên ép trẻ ăn quá nhiều trong một bữa mà nên chia thành nhiều bữa nhỏ, lựa chọn thức ăn mềm, dễ tiêu hóa và tiếp tục cho trẻ ăn thêm sau khi khỏi bệnh để bù đắp phần dinh dưỡng đã thiếu hụt. Đồng thời, cần khuyến khích trẻ vận động phù hợp, ngủ đủ giấc và theo dõi cân nặng, chiều cao định kỳ nhằm đánh giá tốc độ phát triển.

Bác sĩ cũng khuyến cáo, cha mẹ không nên tự ý bổ sung men tiêu hóa, men vi sinh hoặc các loại vitamin, khoáng chất khi chưa có hướng dẫn của cán bộ y tế. Việc sử dụng không đúng chỉ định có thể không mang lại hiệu quả, thậm chí ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa của trẻ. Thay vào đó, nên ưu tiên chế độ dinh dưỡng hợp lý, duy trì bú mẹ đối với trẻ nhỏ, bổ sung thực phẩm lên men tự nhiên như sữa chua phù hợp với lứa tuổi và đưa trẻ khám chuyên khoa khi có dấu hiệu bất thường.

Chăm sóc dinh dưỡng đúng cách ngay từ những năm đầu đời không chỉ giúp cải thiện khả năng hấp thu mà còn tạo nền tảng cho trẻ phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ và tăng cường sức đề kháng, góp phần phòng ngừa nhiều bệnh tật trong tương lai.