Thành phần sữa mẹ - sữa non:

Sữa non là sữa mẹ tiết ra từ tháng cuối của thai kỳ đến 2-4 ngày sau sinh, qua giai đoạn này sữa mẹ đã thay đổi nồng độ dinh dưỡng và kháng thể (gọi là sữa trưởng thành) nên không còn gọi là sữa mẹ - sữa non nữa. Tính quý giá của sữa mẹ - sữa non là rất giàu kháng thể (IgA, IgG, IgM), bạch cầu, Lactoferrin và dinh dưỡng cao như đạm (đạm Whey chiếm 60%) và Casein (chiếm 40%), rất dễ tiêu hóa, cung cấp năng lượng và phát triển. Thành phần sữa mẹ - sữa non lượng ít, cô đặc, dính, ít chất béo/lactose nhưng chứa lượng lớn chất dinh dưỡng đã tiêu hóa dễ hấp thu giúp bảo vệ hệ tiêu hóa và tăng cường miễn dịch cho trẻ. Sữa mẹ - sữa non chứa chủ yếu là đường Lactose (giúp phát triển não bộ và cung cấp năng lượng) và các Oligosaccharide (Prebiotics) hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột, Lipid (chất béo DHA, AA, EPA giúp phát triển trí não và thị lực) cung cấp đầy đủ năng lượng cho trẻ. Tận dụng tối đa giá trị của sữa mẹ - sữa non, chế độ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, bú mẹ và kèm dinh dưỡng tốt cho trẻ từ 6 tháng đến 24 tháng tuổi đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thể chất, trí tuệ trong suốt cuộc đời của trẻ. Trẻ sơ sinh cần được cho bú sớm trong vòng 1 giờ đầu sau khi sinh và được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu đời, sau đó cho ăn bổ sung hợp lý nhưng vẫn duy trì cho bú sữa mẹ đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn.

Những lợi ích khi nuôi con bằng sữa mẹ:

Lợi ích đối với trẻ: Cung cấp dinh dưỡng dễ tiêu hóa, sạch, an toàn và cân đối dinh dưỡng: Sữa mẹ cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ: protein, chất béo, kháng thể, vitamin, khoáng chất. Bảo vệ trẻ giảm nguy cơ mắc bệnh (dị ứng, bệnh đường ruột, bệnh hô hấp, viêm tai giữa, bệnh sâu răng…Giúp trẻ gần gũi mẹ và phát triển tình cảm, tâm lý, sự trưởng thành não và thông minh hơn nhờ sữa mẹ rất giàu HMO, DHA tự nhiên.

Lợi ích đối với mẹ: Hỗ trợ mẹ giảm cân, co hồi tử cung nhanh hơn, gắn kết mẹ con giảm trầm cảm sau sinh, tạo sữa tốt hạn chế nguy cơ viêm tắc vú, giảm nguy cơ mắc bệnh tăng huyết áp, viêm khớp, loãng xương, mỡ máu cao, tiểu đường…

Lợi ích với kinh tế và sự sẳn có tiện lợi, phù hợp tự nhiên: Sữa mẹ vừa có giá trị dinh dưỡng cao, lại dễ tiêu hóa cho trẻ và sẳn có nên rất phù hợp với tự nhiên và mọi lúc mọi nơi; ngoài ra trẻ bú sữa mẹ còn giảm gánh nặng kinh tế cho gia đình rất đáng kể so với sữa công thức, bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu sau sinh giúp có lợi cho mẹ, cho trẻ và sự khắn khít tình cảm mẹ con. Tuy nhiên, có một số trường hợp mẹ không đủ sữa, hoặc do hiểu sai về sữa mẹ nên cần phải biết cách bảo vệ sữa mẹ, muốn tạo được nhiều sữa mẹ cần cho con bú sớm ngay sau khi sinh, cho trẻ bú nhiều lần, bú đúng cách để kích thích phản xạ tạo sữa, tiết sữa và phun sữa. Nên cho trẻ bú nhiều vào ban đêm, cho bú khi trẻ có nhu cầu đòi bú không giới hạn số cử bú trong ngày, cho trẻ bú đến khi no và nhả núm vú mẹ. Nếu trẻ khó bú hoặc mẹ phải đi làm không có điều kiện cho con bú thường xuyên thì mẹ phải vắt sữa dư thừa bỏ đi để kích thích vú tạo sữa.

Khắc phục những tình trạng thường gặp phải khi cho con bú:

Trẻ không bú được do quá yếu: vắt sữa ra bình cho trẻ bú

Núm vú thụt vào, núm vú phẳng: hướng dẫn mẹ cho trẻ ngậm vú đúng, cách làm cho núm vú dài ra bằng cách sử dụng bơm hút đầu vú ra, cách giữ cho trẻ bú ở những tư thế khác nhau. Bà mẹ phải cố gắng kiên trì từng chút một.

Cương tức vú: trẻ bú không thường xuyên, hạn chế thời gian mỗi bữa bú, ngậm bắt vú sai dẫn đến bú không hiệu quả, mẹ bận đi làm bỏ cử bú của trẻ… Phòng ngừa bằng cách cho trẻ bú sớm, bú thường xuyên, ngậm bắt vú đúng cách, nếu trẻ không bú được thì phải vắt sữa bằng tay hoặc dùng bơm hút sữa.

Nứt núm vú: do trẻ ngậm bắt vú sai, do mẹ kém vệ sinh núm vú và bầu vú (trước khi cho trẻ bú và sau khi thôi cử bú, bà mẹ phải lấy khăn sạch ẩm ấm lau sạch núm vú, quầng vú) Nếu trẻ ngậm bắt vú sai, trẻ sẽ kéo núm vú vào và đẩy ra trong khi mút bú, đồng thời chà xát da của núm vú gây vết thương, da ở núm vú sẽ bị tổn thương gây nứt núm vú, viêm nhiễm vú.

Tắc ống dẫn sữa và viêm vú: ống dẫn sữa tắc làm sữa bị ứ đọng trong các ống tuyến vú và nang tạo sữa gây ra viêm vú, có thể viêm từ không nhiễm trùng đến viêm nhiễm trùng. Bà mẹ cần phải đến bác sĩ chuyên khoa Sản Nhi để được hướng dẫn điều trị.

Quan tâm đến sữa công thức hơn vì trẻ bú sữa ngoài tăng cân nhanh và bụ bẩm: đó là một quan điểm sai lầm. Trẻ bú sữa mẹ tăng cân đúng theo tháng tuổi và có hệ miễn dịch tốt, tránh mắc các bệnh hô hấp, tiêu hóa…

Hãy bảo vệ nguồn sữa mẹ quý giá:

Dinh dưỡng cho mẹ: ăn uống đầy đủ, ăn nhiều bữa và ăn nhiều hơn bình thường để đủ năng lượng tạo sữa cho con bú. Ăn thêm các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng như tôm, cua, cá, trứng, sữa, thịt, đậu đỗ, lạc vừng, rau xanh và quả chín… (đa dạng thực phẩm)

Nghỉ nghi hợp lý: Theo quy định tại khoản 1 Điều 53 Luật BHXH 2024 và khoản 1 Điều 139 của Bộ luật Lao động: Lao động nữ được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh con là 06 tháng; thời gian nghỉ trước khi sinh không quá 02 tháng. Trường hợp lao động nữ sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ 02 trở đi, cứ mỗi con, người mẹ được nghỉ thêm 01 tháng.

Thời gian hưởng chế độ thai sản của lao động nam có vợ sinh: Khoản 2 Điều 53 Luật BHXH 2024 quy định lao động nam đang tham gia BHXH bắt buộc khi vợ sinh con được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản với thời gian như sau: 05 ngày làm việc; 07 ngày làm việc khi vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi; Trường hợp vợ sinh đôi thì được nghỉ 10 ngày làm việc. Trường hợp sinh ba trở lên thì được nghỉ thêm 03 ngày làm việc cho mỗi con tính từ con thứ ba trở đi; Trường hợp vợ sinh đôi phải phẫu thuật thì được nghỉ 14 ngày làm việc. Trường hợp sinh ba trở lên phải phẫu thuật thì được nghỉ thêm 03 ngày làm việc cho mỗi con tính từ con thứ ba trở đi.

Tránh trạng thái tâm lý bức xúc, ức chế, áp lực tâm lý…: ảnh hưởng đến quá trình tiết sữa thậm chí tắc sữa. Mẹ đang cho con bú cần phải ăn ngủ đủ và thoải mái tâm lý. Nên uống nhiều nước (2,5 đến 3 lít/ngày), hạn chế ăn các loại thức ăn nhiều gia vị (ớt, tiêu, hành tỏi), không dùng chất kích thích (rượu, cà phê, hút thuốc lá…)

Một số biện pháp thúc đẩy việc nuôi con bằng sữa mẹ:

- Tăng cường công tác truyền thông tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, hộ gia đình và cộng đồng dân cư; tư vấn cho phụ nữ mang thai và bà mẹ sau sinh về lợi ích nuôi con bằng sữa mẹ, hướng dẫn các bà mẹ đang nuôi con bằng sữa mẹ cho con bú đúng, bú hoàn toàn trong 6 tháng đầu, bú kéo dài đến 24 tháng và cách duy trì nguồn sữa mẹ. Thực hiện chăm sóc thiết yếu bà mẹ, trẻ sơ sinh trong và ngay sau sinh nhằm góp phần nâng cao tỷ lệ trẻ được bú mẹ sớm trong vòng 1 giờ đầu sau sinh, đảm bảo nhóm trẻ sinh non, nhẹ cân, bệnh lý cần được hỗ trợ để được tiếp cận với nguồn sữa mẹ sớm nhất.

- Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau triển khai truyền thông cho các cấp, các ngành và người dân về tầm quan trọng của việc bú sớm trong vòng 1 giờ đầu sau sinh, nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và tiếp tục cho trẻ bú đến 24 tháng tuổi. Sữa mẹ không những đảm bảo sức khoẻ lâu dài cho bà mẹ, trẻ em mà còn giúp nâng cao sức khoẻ, bảo vệ trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trong tình hình mới hiện nay khi các bệnh truyền nhiễm ngày một gia tăng.