Nhận diện sớm và cấp cứu kịp thời ngay từ cộng đồng giúp giành lại sự sống, giảm thiểu tối đa di chứng cho người bệnh nhân đột quỵ. (Ảnh minh họa)

Theo Bộ Y tế, khoảng 30–50% người bệnh đột quỵ không thể phục hồi hoàn toàn khả năng sinh hoạt độc lập; từ 15–30% phải sống chung với di chứng vĩnh viễn. Ngay cả khi được cứu sống, nhiều bệnh nhân vẫn đối mặt với tình trạng liệt, suy giảm vận động hoặc rối loạn chức năng ở một số cơ quan.

Bác sĩ Lê Tương Lai, Trưởng Khoa Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Cà Mau cho biết, khoảng 85% trường hợp đột quỵ là do thiếu máu não cục bộ, xảy ra khi động mạch não bị tắc nghẽn làm giảm đột ngột lưu lượng máu lên não. Khoảng 15% còn lại là đột quỵ xuất huyết do vỡ mạch máu não, khiến máu tràn vào nhu mô não gây tổn thương.

Đột quỵ hiện là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên toàn cầu. Do đó, việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Người dân cần lưu ý các biểu hiện điển hình như: méo miệng (thấy rõ khi cười hoặc nhe răng), yếu hoặc liệt một bên tay chân (có thể kiểm tra bằng cách yêu cầu giơ hai tay), rối loạn ngôn ngữ (nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời nói). Khi xuất hiện các dấu hiệu này một cách đột ngột, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.

Các chuyên gia nhấn mạnh, “giờ vàng” trong điều trị đột quỵ thường kéo dài từ 3 đến 4,5 giờ đầu, tối đa đến 6 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Việc đưa người bệnh đến bệnh viện trong khoảng thời gian này giúp tăng cơ hội tái thông mạch máu não, giảm nguy cơ tử vong và hạn chế di chứng.

Khi phát hiện người nghi bị đột quỵ tại cộng đồng, cần bình tĩnh xử trí đúng cách: đỡ người bệnh tránh té ngã; đặt nằm ngửa hoặc nghiêng đầu sang một bên nếu có nôn; làm sạch đờm dãi, thức ăn trong miệng để phòng tránh sặc; tháo bỏ răng giả hoặc dị vật. Người bệnh cần được vận chuyển ở tư thế nằm, hạn chế va chạm, đặc biệt ở vùng cơ thể bị yếu, liệt, và nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ.

Tại bệnh viện, người nhà cần cung cấp đầy đủ thông tin cho nhân viên y tế như thời điểm khởi phát triệu chứng, tiền sử bệnh, thuốc đang sử dụng và cân nặng của bệnh nhân. Đồng thời, không trì hoãn các quyết định điều trị khi có chỉ định tiêu sợi huyết hoặc can thiệp mạch. Đáng lưu ý, tuyệt đối không tự ý cho người bệnh ăn uống, dùng thuốc, chích lễ, cạo gió hay áp dụng các biện pháp dân gian chưa được kiểm chứng.

Đối với tuyến y tế cơ sở, việc nhận diện nhanh các dấu hiệu đột quỵ, ổn định tình trạng bệnh nhân và kích hoạt quy trình chuyển tuyến kịp thời đóng vai trò quan trọng. Thực hiện tốt cảnh báo trước viện sẽ giúp rút ngắn thời gian từ khi khởi phát đến khi người bệnh được tiếp cận điều trị chuyên sâu.

Nhận diện sớm và cấp cứu kịp thời ngay từ cộng đồng không chỉ giúp giành lại sự sống cho người bệnh mà còn giảm thiểu tối đa di chứng. Mỗi người dân cần chủ động trang bị kiến thức để ứng phó đúng cách, góp phần giảm gánh nặng do đột quỵ, bảo vệ sức khỏe và chất lượng cuộc sống.