Theo thống kê, từ tuần 01 đến tuần 14 năm 2026, cả nước ghi nhận 24 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, trong đó có 4 trường hợp tử vong, tăng so với cùng kỳ năm 2025. Đáng lưu ý, trẻ em dưới 15 tuổi chiếm gần một nửa tổng số ca mắc. Bệnh do não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính nguy hiểm, lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần với người bệnh hoặc người lành mang vi khuẩn. Bệnh có thể khởi phát đột ngột với các biểu hiện như: Sốt cao, đau đầu, buồn nôn, cổ cứng, nổi ban xuất huyết… và nhanh chóng tiến triển nặng nếu không được điều trị kịp thời. Trong nhiều trường hợp, người bệnh có thể gặp các biến chứng nặng như: Điếc, liệt, tổn thương não hoặc tử vong. Vì vậy, việc phát hiện sớm và điều trị đúng thời điểm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Kiểm soát không để bệnh lan rộng trong cộng đồng

Hiện các ca bệnh não mô cầu được ghi nhận rải rác, chưa hình thành ổ dịch tập trung. Tại Cà Mau, ngay khi nghi nhận có ca mắc bệnh, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật đã phối hợp các đơn vị liên quan triển khai điều tra, xác minh ca bệnh và xử lý ổ dịch như: Phun khử khuẩn khu vực liên quan; đồng thời tăng cường truyền thông, hướng dẫn vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang và theo dõi triệu chứng nghi ngờ. Đã lập danh sách, quản lý, theo dõi sức khỏe và cho uống thuốc dự phòng đối với những người tiếp xúc gần. Đến ngày 20/4/2026, sau 10 ngày kể từ phát hiện ca bệnh, không ghi nhận thêm trường hợp mắc mới liên quan đến ổ dịch. Căn cứ kết quả giám sát và các biện pháp xử lý đã triển khai, ổ dịch do bệnh não mô cầu tại tỉnh Cà Mau đủ điều kiện kết thúc ổ dịch theo Quyết định số 3897/QĐ-BYT ngày 12/10/2012 của Bộ Y tế.

Tuy nhiên, nguy cơ bệnh tiếp tục xuất hiện trong thời gian tới vẫn còn hiện hữu, nhất là tại các khu vực đông dân cư, trường học, ký túc xá, nơi sinh hoạt tập thể. Trước tình hình đó, ngành y tế yêu cầu các địa phương tăng cường công tác truyền thông phòng bệnh nhằm giúp người dân nhận biết sớm dấu hiệu bệnh, hiểu rõ mức độ nguy hiểm và chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa. Đặc biệt, công tác truyền thông được chú trọng tại trường học, cơ sở giáo dục mầm non, khu dân cư đông người, khu nhà trọ và những nơi có môi trường sinh hoạt tập thể. Qua đó góp phần hạn chế nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

 Chủ động phòng bệnh từ mỗi gia đình

Bác sĩ Trần Hiến Khóa, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau cho biết “Bệnh não mô cầu là bệnh tây qua đường hô hấp giữa người bệnh sang người lành, do đó những nơi tập trung đông người sẽ dễ lây bệnh. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới thì có khoảng từ 5 đến 10% người khỏe mạnh mang vi khuẩn não mô cầu nhưng chưa phát bệnh, chờ đến điều kiện thuận lợi như sức đề kháng người đó kém thì sẽ phát bệnh. Khuyến cáo người dân không quá lo lắng mà đi tiêm ngừa ào ạt, khi đến điểm tiêm đông người sẽ rất dễ lây các bệnh truyền nhiễm khác như: Bệnh tay chân miệng, bệnh sởi hay các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác. Tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh hiệu quả, tuy nhiên ngoài biện pháp tiêm ngừa phòng bệnh thì người dân hoàn toàn có thể phòng bệnh hiệu quả bằng những biện pháp đơn giản nhưng rất thiết thực tại nhà như: Giữ vệ sinh cá nhân; Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng; súc họng bằng dung dịch sát khuẩn thông thường; đeo khẩu trang khi đến nơi đông người; vệ sinh nhà cửa sạch sẽ; mở cửa thông khí nơi ở và nơi làm việc, lau chùi các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như tay nắm cửa, bàn học, đồ chơi trẻ em. Tăng cường sức đề kháng như: Ăn uống đủ chất, luyện tập thể dục thường xuyên… Đặc biệt, khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh người dân cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được khám và điều trị kịp thời”.

Ngành y tế xác định truyền thông là giải pháp quan trọng giúp phòng bệnh từ sớm, từ xa. Do đó, các đơn vị y tế đang đẩy mạnh tuyên truyền trên nhiều kênh như: Hệ thống truyền thanh cơ sở, mạng xã hội, trường học, cơ quan, đơn vị và khu khu dân cư… Thông tin truyền thông tập trung vào nhóm đối tượng nguy cơ cao như trẻ em, học sinh, sinh viên, người sống trong môi trường tập thể và những người chưa được tiêm vắc-xin phòng bệnh. Việc chủ động nâng cao nhận thức của người dân không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn góp phần quan trọng trong kiểm soát dịch bệnh, bảo đảm an toàn sức khỏe cộng đồng.

Bệnh não mô cầu tuy nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu mỗi người dân nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình. Chủ động thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân, theo dõi sức khỏe trẻ nhỏ và đưa trẻ đi khám ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ chính là cách thiết thực nhất để hạn chế nguy cơ bệnh xảy ra. Sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành y tế, nhà trường và cộng đồng sẽ là yếu tố quan trọng giúp kiểm soát hiệu quả bệnh não mô cầu, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn và khỏe mạnh.