Nhận biết sớm triệu chứng để không bỏ lỡ “thời điểm vàng” điều trị

Theo các bác sĩ chuyên khoa lao và bệnh phổi, dấu hiệu thường gặp nhất của bệnh lao ở người lớn là ho kéo dài trên hai tuần, có thể ho khan, ho có đờm hoặc ho ra máu. Đi kèm với đó là tình trạng sụt cân, chán ăn, mệt mỏi, sốt nhẹ về chiều và đổ mồ hôi nhiều vào ban đêm. Đây đều là những biểu hiện dễ bị nhầm lẫn với các bệnh hô hấp thông thường nên nhiều người thường tự mua thuốc điều trị tại nhà, làm chậm thời gian phát hiện bệnh.

Ở trẻ em, bệnh lao thường khó nhận biết hơn. Trẻ có thể khò khè kéo dài nhưng dùng thuốc không cải thiện, chậm tăng cân, sụt cân không rõ nguyên nhân, hay mệt và ít vận động hơn trước. Những biểu hiện này nếu kéo dài cần được đưa đến cơ sở y tế để kiểm tra sớm.

BSCKI. Lê Văn Phía – Phó Giám đốc Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Cà Mau cho biết, phát hiện sớm chính là “chìa khóa” quyết định hiệu quả điều trị bệnh lao. Khi được chẩn đoán ở giai đoạn đầu, người bệnh có khả năng hồi phục tốt hơn, hạn chế tổn thương phổi và giảm nguy cơ để lại di chứng ảnh hưởng lâu dài đến hô hấp.

Không chỉ vậy, phát hiện sớm còn giúp giảm mạnh nguy cơ lây nhiễm cho người xung quanh. Một người mắc lao chưa điều trị có thể lây cho nhiều người khác qua đường hô hấp khi ho hoặc khạc nhổ. Tuy nhiên, sau khoảng 2–4 tuần điều trị đúng phác đồ, khả năng phát tán vi khuẩn lao sẽ giảm đáng kể.

Đẩy mạnh tầm soát và ứng dụng kỹ thuật hiện đại trong chẩn đoán lao

Hiện nay, ngành y tế đã triển khai nhiều phương pháp hiện đại giúp phát hiện bệnh lao nhanh và chính xác hơn trước. Trong đó, kỹ thuật sinh học phân tử như Xpert MTB/RIF hay Truenat có thể xác định vi khuẩn lao và phát hiện tình trạng kháng thuốc chỉ trong thời gian ngắn. Đây được xem là bước tiến quan trọng giúp người bệnh được điều trị đúng hướng ngay từ đầu.

Bên cạnh đó, chụp X-quang phổi vẫn giữ vai trò quan trọng trong sàng lọc bệnh lao. Thông qua hình ảnh tổn thương ở phổi, bác sĩ có thể phát hiện sớm các trường hợp nghi lao để chỉ định thêm xét nghiệm chuyên sâu. Ngoài ra, phương pháp nuôi cấy vi khuẩn lao hiện vẫn là tiêu chuẩn vàng nhằm xác định chính xác tác nhân gây bệnh và đánh giá đáp ứng điều trị.

Theo BSCKI. Lê Văn Phía, hiện người dân có thể tiếp cận dịch vụ khám và tầm soát lao tại các cơ sở y tế trong hệ thống chống lao quốc gia. Quy trình sàng lọc hiện nay đang được triển khai theo hướng “2X”, gồm chụp X-quang phổi trước, sau đó thực hiện xét nghiệm Xpert nếu phát hiện tổn thương nghi ngờ.

Ngoài khám tại bệnh viện, công tác tầm soát chủ động tại cộng đồng cũng đang được tăng cường thông qua các đội lưu động. Nhiều địa phương đã tổ chức chụp X-quang và xét nghiệm ngay tại khu dân cư, giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận lợi hơn, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa.

Các chuyên gia khuyến cáo, người có triệu chứng ho kéo dài, người mắc bệnh nền như tiểu đường, COPD, hen phế quản hoặc người hút thuốc lá thường xuyên nên chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ và tầm soát lao sớm. Việc phát hiện bệnh ngay từ giai đoạn đầu không chỉ giúp điều trị hiệu quả mà còn góp phần bảo vệ gia đình và cộng đồng trước nguy cơ lây lan bệnh lao.