Về bản chất, PrEP (viết tắt từ Pre-Exposure Prophylaxis) là việc sử dụng thuốc kháng vi-rút (ARV) đối với người chưa nhiễm HIV. Khi người dùng tuân thủ uống thuốc đều đặn theo đúng chỉ định, nồng độ thuốc ARV tích tụ trong máu và các mô sinh dục sẽ tạo thành một "hàng rào" bảo vệ vững chắc. Nếu vi-rút HIV xâm nhập vào cơ thể qua các hành vi nguy cơ, thuốc sẽ lập tức ngăn chặn vi-rút nhân lên và phát triển, từ đó loại bỏ nguy cơ hình thành tình trạng nhiễm bệnh. Theo các nghiên cứu y khoa lâm sàng, nếu sử dụng đúng cách và đủ liều, PrEP có khả năng giảm đến 99% nguy cơ lây nhiễm HIV qua đường tình dục và khoảng 74% qua đường tiêm chích ma túy.

Hiện nay, PrEP được khuyến cáo rộng rãi cho tất cả những ai có kết quả xét nghiệm HIV âm tính nhưng nằm trong nhóm có nguy cơ phơi nhiễm cao. Đáng chú ý là nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM), người chuyển giới, người có nhiều bạn tình hoặc thường xuyên quan hệ tình dục không an toàn. Bên cạnh đó, PrEP cũng là giải pháp bảo vệ tối ưu cho các cặp đôi trái ngược H — nơi có một người nhiễm HIV nhưng chưa điều trị ARV hoặc tải lượng vi-rút chưa đạt mức dưới ngưỡng phát hiện ($<200$ bản sao/ml) — cũng như người tiêm chích ma túy hoặc dùng chung dụng cụ tiêm chích.

Nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dùng, ngành Y tế đang triển khai hai phương thức sử dụng PrEP đường uống linh hoạt. Phương thức phổ biến nhất là PrEP uống hàng ngày (Daily PrEP), người dùng uống đều đặn mỗi ngày 1 viên vào một khung giờ cố định, áp dụng cho tất cả các nhóm đối tượng nguy cơ. Thuốc sẽ đạt hiệu quả bảo vệ tối đa sau 7 ngày uống liên tục đối với quan hệ qua đường hậu môn, và sau 21 ngày đối với quan hệ qua đường âm đạo hoặc tiêm chích ma túy. Phương thức thứ hai là PrEP theo tình huống (ED-PrEP), áp dụng theo công thức 2 - 1 - 1 (uống 2 viên trước khi quan hệ từ 2–24 giờ, 1 viên sau viên đầu 24 giờ và 1 viên tiếp theo sau 24 giờ nữa). Tuy nhiên, hình thức ED-PrEP chỉ áp dụng riêng cho nam giới quan hệ tình dục đồng giới có tần suất quan hệ không thường xuyên (dưới 2 lần/tuần) và có thể chủ động lên kế hoạch.

Quy trình tiếp cận dịch vụ PrEP hiện nay được thiết kế rất đơn giản, nhanh chóng và bảo mật. Khi đến các cơ sở y tế, người dùng sẽ được thực hiện xét nghiệm sàng lọc HIV bắt buộc để đảm bảo cơ thể hoàn toàn âm tính trước khi dùng thuốc. Tiếp đó, các bác sĩ sẽ kiểm tra chức năng gan, thận và tầm soát các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs) nhằm đánh giá mức độ dung nạp thuốc, đồng thời tư vấn liều dùng chi tiết. Sau khi nhận thuốc, người dùng chỉ cần duy trì lịch tái khám định kỳ 3 tháng/lần để kiểm tra lại sức khỏe và tiếp tục nhận thuốc cho đợt tiếp theo. Các nghiên cứu cũng chứng minh PrEP rất an toàn; một số tác dụng phụ nhẹ như buồn nôn, đau đầu hay đầy hơi chỉ xuất hiện ở 1–2 tuần đầu và sẽ tự hết khi cơ thể thích nghi.

Sự ra đời và phổ biến của PrEP đã mang lại cơ hội bảo vệ sức khỏe chủ động, xóa bỏ tâm lý lo âu cho những người có nguy cơ cao. Mỗi cá nhân khi nhận thấy bản thân có nguy cơ hãy chủ động liên hệ với các cơ sở y tế uy tín hoặc phòng khám tư vấn PrEP tại địa phương để được hỗ trợ kịp thời, bảo mật và an toàn.