Dù mang lại lợi ích to lớn trong công tác kiểm soát dịch bệnh, thực tế ghi nhận hiện nay cho thấy một hiện tượng đáng lo ngại: không ít người sử dụng PrEP nảy sinh tâm lý chủ quan, cho rằng đã có "lá chắn" PrEP thì có thể hoàn toàn từ bỏ việc sử dụng bao cao su.

Quan niệm "Đã dùng PrEP thì không cần mang bao cao su" là một sai lầm phổ biến và tiềm ẩn vô vàn rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng. Để hiểu rõ vì sao không thể thay thế bao cao su bằng PrEP, trước hết cần nhìn nhận chính xác cơ chế hoạt động của phương pháp này. Khi người dùng tuân thủ uống thuốc đúng liều lượng và đủ thời gian tích tụ nồng độ trong cơ thể – cụ thể là sau 7 ngày đối với quan hệ qua đường hậu môn và 21 ngày đối với quan hệ qua đường âm đạo – PrEP sẽ tạo ra một hàng rào sinh học trong máu và dịch cơ thể, ngăn chặn vi-rút HIV nhân lên nếu chẳng may xâm nhập.

Tuy nhiên, điểm hạn chế quan trọng nhất của PrEP là thuốc chỉ có tác dụng duy nhất đối với vi-rút HIV. PrEP hoàn toàn không có khả năng bảo vệ người dùng trước các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs) khác, đồng thời cũng không có tác dụng tránh thai.

Trong khi đó, bao cao su lại đóng vai trò là một giải pháp dự phòng theo cơ chế rào cản vật lý trực tiếp. Đây vẫn là phương pháp kinh điển nhưng hữu hiệu nhất giúp ngăn chặn sự tiếp xúc giữa các dịch sinh dục và niêm mạc, từ đó loại trừ nguy cơ lây nhiễm hàng loạt bệnh STIs nguy hiểm khác như giang mai, lậu, Chlamydia, sùi mào gà (HPV), mụn rộp sinh dục (HSV) hay viêm gan B, C. Đáng chú ý, nhiều bệnh lý lây truyền qua đường tình dục có thời gian ủ bệnh kéo dài, triệu chứng ban đầu rất âm thầm nhưng để lại hậu quả lâu dài vô cùng nặng nề như tổn thương hệ thần kinh, viêm nhiễm đường sinh dục mãn tính, tăng nguy cơ ung thư hoặc dẫn đến vô sinh.

Chính vì vậy, PrEP và bao cao su không phải là hai giải pháp đối lập hay thay thế cho nhau, mà là "bộ đôi" bổ trợ hoàn hảo cho sức khỏe tình dục. Nếu hình dung PrEP như một chiếc "áo giáp" chuyên biệt chống lại vi-rút HIV từ bên trong, thì bao cao su chính là chiếc "lá chắn" vật lý ngăn chặn toàn bộ các tác nhân gây bệnh khác từ bên ngoài.

Để bảo vệ bản thân và bạn tình một cách trọn vẹn nhất, mỗi cá nhân khi có nguy cơ cần chủ động tìm hiểu và tiếp cận dịch vụ PrEP tại các cơ sở y tế uy tín. Bên cạnh việc kiểm tra sức khỏe, xét nghiệm định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ và tuân thủ lịch uống thuốc, việc duy trì thói quen sử dụng bao cao su đúng cách trong mỗi lần quan hệ vẫn là nền tảng cốt lõi. Sự chủ động, hiểu biết đúng đắn và trách nhiệm trong từng hành vi không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của chính mình mà còn góp phần đẩy lùi dịch bệnh, hướng tới một cộng đồng an toàn và khỏe mạnh.