PrEP là viết tắt của “Pre-Exposure Prophylaxis”, nghĩa là dự phòng trước phơi nhiễm HIV. Đây là phương pháp sử dụng thuốc kháng HIV dành cho người chưa nhiễm HIV nhưng có nguy cơ cao nhằm ngăn ngừa lây nhiễm trước khi xảy ra nguy cơ tiếp xúc với HIV.

Trong khi đó, PEP là “Post-Exposure Prophylaxis” – điều trị dự phòng sau phơi nhiễm HIV. Phương pháp này được sử dụng sau khi một người có nguy cơ phơi nhiễm HIV như quan hệ tình dục không an toàn, bị kim tiêm đâm, tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể nghi nhiễm HIV.

PrEP có thể giảm nguy cơ lây nhiễm HIV qua đường tình dục khoảng 99% nếu sử dụng đúng cách và đều đặn. Đây hiện được xem là một trong những biện pháp dự phòng HIV hiệu quả nhất đối với người có nguy cơ cao.

Khác với PrEP dùng trước nguy cơ, PEP phải được sử dụng càng sớm càng tốt sau phơi nhiễm. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), PEP cần được bắt đầu trong vòng 72 giờ sau phơi nhiễm để đạt hiệu quả tối ưu.

Một điểm khác biệt quan trọng nữa là thời gian sử dụng thuốc. PrEP thường được dùng lâu dài đối với người có nguy cơ phơi nhiễm HIV thường xuyên. Người dùng có thể uống thuốc hằng ngày hoặc sử dụng theo tình huống đối với một số nhóm phù hợp theo hướng dẫn bác sĩ.

Trong khi đó, PEP chỉ được sử dụng trong thời gian ngắn, thường kéo dài 28 ngày sau phơi nhiễm HIV.

Theo các chuyên gia y tế, PrEP phù hợp với những người có nguy cơ cao như người có nhiều bạn tình, nam quan hệ tình dục đồng giới, người có bạn tình nhiễm HIV chưa điều trị ổn định hoặc người từng mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Còn PEP thường áp dụng trong các trường hợp khẩn cấp như rách bao cao su khi quan hệ, quan hệ tình dục không an toàn, bị kim tiêm đâm hoặc nhân viên y tế tiếp xúc với nguồn bệnh trong quá trình làm việc.

Hiện nay, nhiều người vẫn hiểu lầm rằng chỉ cần dùng PEP sau quan hệ nguy cơ là đủ và không cần các biện pháp phòng ngừa khác. Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến cáo việc lạm dụng PEP không phải giải pháp lâu dài. Đối với người có nguy cơ thường xuyên, PrEP được xem là lựa chọn phù hợp và hiệu quả hơn.

Ngoài ra, dù sử dụng PrEP hay PEP, người dân vẫn cần được tư vấn, xét nghiệm HIV và theo dõi sức khỏe tại cơ sở y tế uy tín. Việc tự ý mua thuốc hoặc sử dụng không đúng hướng dẫn có thể ảnh hưởng đến hiệu quả dự phòng.

Thế giới hiện vẫn ghi nhận khoảng 1,3 triệu ca nhiễm HIV mới mỗi năm. Điều này cho thấy việc nâng cao nhận thức cộng đồng về các biện pháp dự phòng HIV vẫn rất cần thiết.

Hiểu đúng sự khác nhau giữa PrEP và PEP sẽ giúp người dân chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe bản thân, đồng thời góp phần giảm nguy cơ lây nhiễm HIV trong cộng đồng.