Khói thuốc lá không chỉ gây hại cho người hút mà còn ảnh hưởng đến những người cùng chung sống. Với người cao tuổi, đặc biệt những người đang mắc hoặc có nguy cơ mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, bệnh hô hấp, việc hạn chế phơi nhiễm với khói thuốc thụ động càng có ý nghĩa trong bảo vệ sức khỏe.
Theo kết quả điều tra tình hình sử dụng thuốc lá ở người từ 15 tuổi trở lên tại 30 tỉnh, thành phố năm 2023 được Bộ Y tế sử dụng trong báo cáo tổng kết công tác phòng, chống tác hại thuốc lá, tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động tại gia đình giảm từ 73,1% năm 2010 xuống 45,6% năm 2023.
Mức giảm này cho thấy những chuyển biến tích cực trong công tác phòng, chống tác hại thuốc lá. Tuy nhiên, việc gần một nửa người dân trong phạm vi khảo sát vẫn phơi nhiễm với khói thuốc tại gia đình cho thấy môi trường sống không khói thuốc vẫn cần được tiếp tục thúc đẩy.
Trong nhiều gia đình, người hút thuốc vẫn có thói quen hút tại phòng khách, nhà bếp, gần cửa sổ hoặc cho rằng mở cửa, bật quạt sẽ giúp khói thuốc nhanh chóng biến mất. Thực tế, những biện pháp này không thể thay thế cho việc loại bỏ nguồn khói thuốc trong không gian sinh hoạt. Và, người cao tuổi nếu không hút thuốc vẫn có thể bị phơi nhiễm khi sống trong gia đình có người hút thuốc. Đáng lưu ý, đây thường là nhóm đã có nhiều yếu tố nguy cơ sức khỏe liên quan đến tuổi tác và bệnh mạn tính.
Một nghiên cứu trên 674 người từ 60 tuổi trở lên tại Phòng khám Ban Bảo vệ và Chăm sóc sức khỏe cán bộ tỉnh Cà Mau ghi nhận 34,27% có nguy cơ tim mạch rất cao, 44,36% nguy cơ cao; 90,06% bị tăng huyết áp và 15,28% có bệnh tim mạch lâm sàng do xơ vữa. Nghiên cứu cũng ghi nhận 29,38% đối tượng có hút thuốc lá.
Đây là nghiên cứu trên nhóm đối tượng cụ thể tại một cơ sở khám, chữa bệnh nên không đại diện cho toàn bộ người cao tuổi trên địa bàn tỉnh Cà Mau. Tuy nhiên, kết quả cho thấy gánh nặng các yếu tố nguy cơ tim mạch ở nhóm người cao tuổi là vấn đề cần được quan tâm. Trong bối cảnh đó, giảm thêm những yếu tố nguy cơ có thể phòng tránh, trong đó có khói thuốc, là một giải pháp thiết thực.
Khói thuốc thụ động không chỉ gây khó chịu bởi mùi khói hay kích ứng mắt, đường hô hấp. Theo Bộ Y tế, phơi nhiễm với khói thuốc thụ động gây ra khoảng 18.800 ca tử vong mỗi năm tại Việt Nam. Tổ chức Y tế Thế giới cũng khẳng định không có mức độ phơi nhiễm khói thuốc thụ động nào được xem là an toàn.
Bác sĩ Dương Thị Tú, Trạm Y tế xã tân Hưng cho biết: Đối với hệ tim mạch, phơi nhiễm khói thuốc có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và đột quỵ; đối với hệ hô hấp, khói thuốc có thể làm trầm trọng thêm các vấn đề hô hấp. Vì vậy, với người cao tuổi đang mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc bệnh hô hấp, việc duy trì môi trường sống không khói thuốc càng cần được chú trọng.
Một trong những quan niệm phổ biến là có thể hút thuốc trong nhà nếu mở cửa sổ, mở cửa phòng hoặc bật quạt. Tuy nhiên, những biện pháp này không biến việc hút thuốc trong nhà thành an toàn đối với người xung quanh. Cách đơn giản và hiệu quả nhất để bảo vệ người không hút thuốc là không hút thuốc trong nhà.
Không nên dành riêng một phòng để hút thuốc; không hút tại phòng khách, phòng ngủ hay nhà bếp; cũng không nên hút thuốc trong ô tô gia đình. Đặc biệt, khi trong nhà có người cao tuổi, trẻ em hoặc người đang mắc bệnh mạn tính, nguyên tắc này càng cần được thực hiện nghiêm túc.
Theo số liệu điều tra tại 30 tỉnh, thành phố năm 2023, tỷ lệ phơi nhiễm khói thuốc tại gia đình giảm từ 73,1% xuống 45,6%. Kết quả này cho thấy công tác phòng, chống tác hại thuốc lá đã tạo ra những chuyển biến tích cực, nhưng nguy cơ vẫn còn rất cao.
Tại gia đình, việc xây dựng môi trường không khói thuốc có thể bắt đầu từ những quy tắc rất đơn giản: Không hút thuốc trong nhà và trong ô tô; không hút thuốc khi có người cao tuổi, trẻ em hoặc người bệnh ở gần; đồng thời khuyến khích, hỗ trợ người đang hút thuốc cai thuốc.
Với người hút thuốc, bỏ thuốc là biện pháp tốt nhất để bảo vệ sức khỏe của bản thân và giảm phơi nhiễm cho những người xung quanh. Với những người chưa thể bỏ thuốc ngay, ít nhất cần thực hiện nghiêm nguyên tắc không hút thuốc trong không gian sinh hoạt chung. Đối với người cao tuổi, đặc biệt những người đang có bệnh hoặc nguy cơ bệnh tim mạch, hô hấp, một môi trường sống không khói thuốc là biện pháp bảo vệ sức khỏe thiết thực và hoàn toàn có thể thực hiện.
Một ngôi nhà không khói thuốc không chỉ là một không gian sống sạch hơn, mà còn là cách thiết thực để mỗi gia đình bảo vệ sức khỏe người thân.