Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm do vi rút dại gây nên, lây truyền chủ yếu qua nước bọt của động vật mắc bệnh, thường gặp nhất là qua vết cắn, cào hoặc liếm vào vùng da bị tổn thương. Khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện, bệnh gần như 100% gây tử vong. Tuy nhiên, tử vong do bệnh dại hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người dân xử trí đúng vết thương và được điều trị dự phòng sau phơi nhiễm kịp thời.
Theo báo cáo, trong 8 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 69 trường hợp tử vong do bệnh dại. Tại Cà Mau, đến nay đã ghi nhận 1 trường hợp tử vong do bệnh dại trên người tại ấp Nam Nghĩa, xã Tân Ân. Trên động vật, địa phương ghi nhận 2 ổ dịch tại ấp Trung Cang, xã Trần Phán và ấp 6, xã Khánh Lâm.
Những trường hợp tử vong do bệnh dại là lời cảnh báo về nguy cơ vẫn còn hiện hữu trong cộng đồng. Trong đó, việc chủ quan sau khi bị chó, mèo cắn, cào hoặc tiếp xúc với động vật nghi mắc bệnh có thể khiến người dân bỏ lỡ thời điểm điều trị dự phòng hiệu quả.
Theo bác sĩ Nguyễn Hoàng Tuấn Anh, Trưởng khoa PCBTN-KDYTQT-KSTCT, CDC Cà Mau, bệnh dại đặc biệt nguy hiểm bởi một khi bệnh đã khởi phát thì hầu như không còn khả năng cứu chữa. Vì vậy, phòng bệnh và xử trí đúng ngay sau khi bị động vật nghi mắc bệnh cắn, cào là yếu tố quyết định trong việc bảo vệ tính mạng người dân.
Trước nguy cơ bệnh dại vẫn còn lưu hành, ngành Y tế Cà Mau đang đẩy mạnh truyền thông bằng nhiều hình thức, từ tuyên truyền trực tiếp tại cộng đồng đến thông tin trên báo, đài, mạng xã hội và lồng ghép trong các hoạt động phòng, chống dịch. Nội dung tuyên truyền tập trung vào mức độ nguy hiểm của bệnh dại, cách phòng bệnh, xử trí khi bị chó, mèo cắn, cào và tầm quan trọng của việc tiêm vắc xin phòng dại sau phơi nhiễm.
Đáng chú ý, Khoa Truyền thông giáo dục sức khỏe, CDC Cà Mau đã tổ chức 40 lớp tập huấn kiến thức phòng, chống bệnh dại cho cộng tác viên y tế. Hoạt động này góp phần nâng cao năng lực truyền thông, tư vấn và vận động người dân chủ động phòng bệnh ngay từ cơ sở.
Ông Trần Hoàng Tiến, cộng tác viên y tế ấp 1A, xã Phong Hiệp, cho biết: Sau khi tham gia tập huấn, ông hiểu rõ hơn về mức độ nguy hiểm của bệnh dại cũng như cách tuyên truyền, hướng dẫn người dân xử trí khi bị chó, mèo cắn, cào. Những kiến thức này được ông tiếp tục chia sẻ đến người dân trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại địa phương.
Thực tế cho thấy, khi nhận thức được nâng lên, người dân có xu hướng chủ động hơn sau khi bị động vật cắn, cào. Thay vì tự theo dõi tại nhà hoặc áp dụng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng, nhiều người đã đến cơ sở y tế để được tư vấn và tiêm phòng.
Bà Huỳnh Thị Sử, người dân ấp 1A, xã Phong Hiệp, cho biết sau khi bị mèo cào, bà đã chủ động đến cơ sở y tế để được tư vấn và tiêm phòng bệnh dại. Đây là một trong những hành động cần thiết để giảm nguy cơ mắc bệnh sau phơi nhiễm.
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh dại cắn, cào, người dân cần xử trí vết thương ngay lập tức bằng cách rửa kỹ với xà phòng và nhiều nước trong ít nhất 15 phút, sau đó đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và chỉ định điều trị dự phòng sau phơi nhiễm. Tùy từng trường hợp, người bị phơi nhiễm có thể được chỉ định tiêm vắc xin phòng dại và sử dụng huyết thanh kháng dại hoặc kháng thể đơn dòng.
Người dân tuyệt đối không tự ý đắp lá, đắp thuốc, bôi các chất kích thích hoặc sử dụng các phương pháp dân gian lên vết thương. Những cách xử trí không phù hợp có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và không thay thế được điều trị dự phòng bệnh dại.
Bên cạnh việc chủ động phòng bệnh cho người, quản lý và tiêm phòng cho chó, mèo cũng là giải pháp quan trọng để kiểm soát bệnh dại từ nguồn lây. Mỗi gia đình cần tiêm phòng đầy đủ cho vật nuôi, quản lý chó, mèo, hạn chế thả rông và chủ động thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện động vật có biểu hiện bất thường.
WHO cho biết chó là nguồn lây truyền tới 99% trường hợp bệnh dại ở người; do đó, tiêm phòng cho chó và quản lý đàn chó là những biện pháp quan trọng để ngăn chặn bệnh dại từ nguồn.
Bác sĩ Nguyễn Hoàng Tuấn Anh nhấn mạnh, bệnh dại nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh nếu người dân và cộng đồng chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh. Trong đó, cần kết hợp quản lý, tiêm phòng cho chó, mèo với nâng cao nhận thức của người dân và bảo đảm tiếp cận kịp thời các biện pháp dự phòng sau phơi nhiễm.
Phòng, chống bệnh dại không chỉ là nhiệm vụ của ngành Y tế mà cần sự phối hợp của chính quyền địa phương, ngành thú y và người dân. Mỗi gia đình chủ động tiêm phòng cho vật nuôi; mỗi người dân xử trí đúng và đi tiêm phòng kịp thời khi bị phơi nhiễm sẽ góp phần ngăn chặn bệnh dại, bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.
Chủ động phòng bệnh từ hôm nay chính là cách thiết thực để giảm thiểu những trường hợp tử vong đáng tiếc do bệnh dại, hướng tới mục tiêu không còn người tử vong do bệnh dại.