Ngày Thế giới phòng chống lao 24/3 được tổ chức hằng năm nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về bệnh lao, đồng thời kêu gọi sự quan tâm của các cấp chính quyền, tổ chức xã hội, nhà tài trợ và toàn thể cộng đồng chung tay đẩy lùi căn bệnh này.

Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống lao năm 2026 với chủ đề “Chúng ta có thể chấm dứt bệnh lao: Cam kết, đầu tư, hành động quyết liệt và trách nhiệm cộng đồng”, ngành Y tế Cà Mau triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống lao. Theo đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau thực hiện Kế hoạch số 22 ngày 03/3/2026, đẩy mạnh truyền thông nâng cao kiến thức cho người dân về bệnh lao, giảm kỳ thị đối với người mắc lao, tạo điều kiện để người bệnh tiếp cận tốt nhất các dịch vụ phát hiện, chẩn đoán, điều trị và dự phòng lao.

Song song đó, ngành y tế tổ chức khám sàng lọc bệnh lao tại các trạm y tế, tăng cường phát hiện sớm các trường hợp mắc lao, đặc biệt là lao trẻ em, lao kháng thuốc và lao/HIV; đẩy mạnh truyền thông qua hệ thống loa phát thanh cơ sở và mạng lưới cộng tác viên y tế đến từng hộ gia đình. Các hoạt động này góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về tác động của bệnh lao đối với sức khỏe, kinh tế và xã hội, đồng thời kêu gọi sự chung tay của các cá nhân, tổ chức và chính quyền trong cuộc chiến chống lại bệnh lao, hướng tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030.

Hiện nay, bệnh lao đã có thuốc điều trị được cấp miễn phí cho người bệnh thông qua hệ thống khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế; trẻ em được tiêm vắc xin phòng bệnh ngay từ khi mới sinh. Tuy nhiên, lao vẫn là căn bệnh khó kiểm soát. Trong Chiến lược quốc gia phòng, chống lao đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu giảm tỷ lệ mắc lao xuống dưới 20 trường hợp trên 100.000 dân, tiến tới loại trừ bệnh lao khỏi cộng đồng.

Trong các thể lao, lao phổi là dạng bệnh phổ biến nhất. Triệu chứng của lao phổi tương đối dễ nhận biết nhưng nhiều người thường nhầm lẫn với các bệnh thông thường như cảm cúm, viêm phế quản nên dẫn đến phát hiện muộn. Người dân cần lưu ý một số dấu hiệu nghi ngờ như ho kéo dài trên hai tuần, ho ra máu hoặc khạc đờm nhưng dùng thuốc kháng sinh không giảm; gầy sút cân không rõ nguyên nhân; sốt nhẹ về chiều, ớn lạnh, ra nhiều mồ hôi ban đêm; chán ăn, mệt mỏi, cơ thể suy nhược. Khi xuất hiện các dấu hiệu này cần đến cơ sở y tế để được khám và xét nghiệm tầm soát lao.

Bệnh lao vẫn là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các bệnh truyền nhiễm. Bệnh thường tiến triển âm thầm, khó phát hiện sớm, dễ lây lan trong cộng đồng và có nguy cơ tái phát. Khi một người được phát hiện mắc lao, nhiều người xung quanh có nguy cơ đã bị lây nhiễm.

Theo thống kê, khoảng 95% người mắc lao là lao thông thường và khoảng 5% là lao kháng thuốc. Chi phí điều trị cũng là gánh nặng lớn đối với gia đình người bệnh. Có khoảng 63% bệnh nhân lao thông thường và 98% bệnh nhân lao kháng thuốc phải đối mặt với chi phí y tế vượt quá 20% thu nhập hằng năm của hộ gia đình. Ngoài ra, khoảng 70% người mắc lao nằm trong độ tuổi lao động nên bệnh còn gây ảnh hưởng đáng kể đến thu nhập và đời sống kinh tế.

Lao kháng thuốc chủ yếu xuất phát từ việc người bệnh không tuân thủ đúng phác đồ điều trị như bỏ thuốc, uống thuốc không đủ liều hoặc không đúng thời gian theo chỉ định của bác sĩ. Việc điều trị lao kháng thuốc thường kéo dài, chi phí cao và hiệu quả thấp hơn so với lao thông thường. Vì vậy, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn điều trị của bác sĩ, uống thuốc đầy đủ và đúng thời gian để đạt hiệu quả cao nhất, đồng thời hạn chế nguy cơ xuất hiện lao kháng thuốc.

Để phòng ngừa và hạn chế nguy cơ tái phát lao, mỗi người cần duy trì lối sống lành mạnh như ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý, tập thể dục thường xuyên, tránh rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích; giữ vệ sinh nơi ở, nơi làm việc và khám sức khỏe định kỳ.

Đối với người mắc lao, cần thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm như đeo khẩu trang khi giao tiếp, che miệng khi ho, ngủ riêng trong giai đoạn đầu điều trị. Trẻ dưới 5 tuổi tiếp xúc với nguồn lây cần được uống thuốc dự phòng lao; trẻ sơ sinh cần được tiêm vắc xin phòng lao theo khuyến cáo của ngành y tế.

Phát hiện sớm, điều trị đúng và tuân thủ phác đồ là chìa khóa quan trọng để kiểm soát và tiến tới chấm dứt bệnh lao. Mỗi người dân hãy chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng, cùng chung tay đẩy lùi bệnh lao.