Học sinh Trường THPT Khánh Lâm tìm hiểu về tác hại của các sản phẩm thuốc lá

Với kiểu dáng nhỏ gọn, màu sắc bắt mắt, dễ mang theo và được quảng bá rộng rãi trên mạng xã hội, thuốc lá điện tử dễ tạo tâm lý tò mò, nhất là ở thanh thiếu niên. Đáng lo ngại, đằng sau vẻ ngoài hiện đại, nhiều sản phẩm có thể chứa nicotine ở nồng độ cao hoặc các thành phần không rõ nguồn gốc, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Đặc biệt, thiết bị thuốc lá điện tử có cấu tạo cho phép sử dụng nhiều loại dung dịch khác nhau. Đây cũng là đặc điểm có thể bị các đối tượng xấu lợi dụng để pha trộn các chất ma túy hoặc chất hướng thần vào dung dịch sử dụng.

Thời gian qua, lực lượng chức năng tại nhiều địa phương đã phát hiện các trường hợp dung dịch thuốc lá điện tử có chứa chất ma túy, trong đó có các chất thuộc nhóm cần sa tổng hợp và một số chất hướng thần khác. Điều đáng lo là người sử dụng có thể hoàn toàn không biết sản phẩm mình đang dùng có chứa chất gì.

Trên môi trường mạng, các sản phẩm này còn được quảng cáo bằng những tên gọi gây tò mò, đi kèm những lời giới thiệu như “không gây nghiện”, “thư giãn”, “chill”... Những thông tin thiếu căn cứ này dễ đánh lừa người trẻ, khiến việc sử dụng thuốc lá điện tử bị xem nhẹ, thậm chí trở thành bước khởi đầu cho hành vi thử nghiệm các chất gây nghiện khác.

Nicotine là chất gây nghiện và việc sử dụng nicotine ở lứa tuổi thanh thiếu niên đặc biệt đáng quan ngại do não bộ vẫn đang trong quá trình phát triển. Việc tiếp xúc với nicotine có thể tác động đến quá trình hình thành thói quen, khả năng kiểm soát hành vi và làm gia tăng sự lệ thuộc vào chất gây nghiện.

Một số nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc sử dụng thuốc lá điện tử và nguy cơ sử dụng các chất gây nghiện khác. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng thuốc lá điện tử là nguyên nhân trực tiếp duy nhất dẫn đến việc sử dụng ma túy. Hành vi này chịu tác động của nhiều yếu tố như môi trường gia đình, bạn bè, tâm lý, hoàn cảnh xã hội và khả năng tiếp cận chất gây nghiện.

Dẫu vậy, nguy cơ thuốc lá điện tử bị sử dụng như phương tiện để đưa ma túy vào cơ thể là vấn đề đặc biệt đáng lưu tâm. Khi một sản phẩm không rõ thành phần bị pha trộn chất ma túy, người sử dụng có thể đối mặt với những phản ứng cấp tính như kích động, hoang tưởng, ảo giác, rối loạn ý thức, co giật, tim đập nhanh, nôn ói, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.

Một trong những khó khăn hiện nay là thuốc lá điện tử có nhiều hình dạng khác nhau, có sản phẩm được thiết kế mô phỏng bút viết, USB, mỹ phẩm hoặc các vật dụng thông thường. Nếu thiếu quan tâm, phụ huynh rất khó nhận biết con em mình đang sử dụng sản phẩm này.

Trong khi đó, việc mua bán qua mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến khiến nguồn gốc, thành phần của dung dịch càng khó kiểm soát. Các chất hướng thần mới cũng liên tục xuất hiện với nhiều biến thể, gây khó khăn cho công tác phát hiện, xét nghiệm và xử lý.

Vì vậy, phòng ngừa từ sớm là giải pháp quan trọng. Mỗi người cần tuyệt đối không sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, tinh dầu hoặc dung dịch không rõ nguồn gốc; không thử sản phẩm lạ chỉ vì tò mò và không nhận, mua, sử dụng dung dịch do người khác đưa nhưng không biết rõ thành phần.

Đối với phụ huynh, thay vì chỉ kiểm soát hay trách phạt, cần chủ động trò chuyện, trang bị cho trẻ kiến thức về tác hại của thuốc lá mới và ma túy. Những thay đổi bất thường về tâm lý, sinh hoạt, học tập, các mối quan hệ hoặc việc xuất hiện những thiết bị, dung dịch lạ cần được quan tâm đúng mức.

Nhà trường cần tăng cường truyền thông, giáo dục kỹ năng phòng tránh thuốc lá điện tử và ma túy cho học sinh; xây dựng môi trường học đường lành mạnh, không thuốc lá, đồng thời phối hợp chặt chẽ với gia đình, ngành Y tế và lực lượng Công an trong phát hiện, xử lý nguy cơ.

Thuốc lá mới không phải là sản phẩm vô hại. Khi bị lợi dụng để đưa các chất ma túy, chất hướng thần vào cơ thể, hậu quả có thể đặc biệt nghiêm trọng. Chủ động nói “không” với thuốc lá điện tử và các sản phẩm không rõ nguồn gốc chính là cách thiết thực để bảo vệ sức khỏe, tương lai của thế hệ trẻ và góp phần ngăn ma túy xâm nhập học đường, cộng đồng.