Nnicotine trong thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng là chất gây nghiện cao. Đặc biệt, nicotine có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển não bộ của thanh thiếu niên, gây nghiện, rối loạn nhận thức và cảm xúc, giảm khả năng học tập và dẫn đến những ảnh hưởng lâu dài đối với sức khỏe tâm thần. Những thay đổi do nicotine gây ra còn khiến người trẻ dễ bị lệ thuộc hơn.

Đây là vấn đề đáng quan tâm bởi thuốc lá điện tử thường được thiết kế với nhiều loại hương vị, hình thức và kiểu dáng khác nhau. Chính đặc điểm này có thể khiến sản phẩm trở nên hấp dẫn đối với giới trẻ, đồng thời làm giảm nhận thức về nguy cơ gây nghiện. Trong khi đó, những hậu quả lâu dài của việc sử dụng các sản phẩm mới này vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu.

Không chỉ người trực tiếp sử dụng chịu ảnh hưởng. Sol khí từ thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng vẫn được thải ra môi trường, tác động đến chất lượng không khí, đặc biệt trong không gian kín. Các nghiên cứu cho thấy môi trường có người sử dụng thuốc lá điện tử có thể xuất hiện nicotine, hóa chất và các chất gây ung thư trong sol khí thụ động.

Phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ là những nhóm cần được đặc biệt bảo vệ. Nicotine có thể đi qua nhau thai và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới cho thấy phơi nhiễm nicotine trong thai kỳ có thể liên quan đến sinh non, thai chết lưu và những ảnh hưởng nghiêm trọng đối với sự phát triển não bộ của thai nhi, trẻ em và thanh thiếu niên.

Một nguy cơ khác khiến thuốc lá điện tử trở thành vấn đề xã hội đáng quan tâm là khả năng bị lợi dụng để pha trộn các chất gây nghiện khác. Dung dịch thuốc lá điện tử có thể bị lợi dụng để phối trộn ma túy hoặc các chất gây nghiện, trong khi người sử dụng rất khó nhận biết thành phần thực tế của sản phẩm.

Tại Việt Nam, nhiều trường hợp học sinh, thanh thiếu niên phải nhập viện sau khi sử dụng hoặc tiếp xúc với thuốc lá điện tử. Các biểu hiện được ghi nhận gồm chóng mặt, buồn nôn, nôn, run tay chân, khó thở, co giật, thậm chí hôn mê. Một số trường hợp xét nghiệm phát hiện các chất gây nghiện trong sản phẩm được sử dụng.

Điều đáng nói là thuốc lá điện tử không phải thuốc cai nghiện thuốc lá. Tài liệu dẫn khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới rằng chưa có bằng chứng xác nhận thuốc lá điện tử là biện pháp hỗ trợ cai nghiện thuốc lá thông thường. Ngược lại, người sử dụng thuốc lá điện tử có nguy cơ tiếp tục hoặc bắt đầu sử dụng thuốc lá điếu; những người trẻ chưa từng hút thuốc lá điếu nhưng sử dụng thuốc lá điện tử có nguy cơ nghiện thuốc lá điếu cao hơn so với những người chưa từng sử dụng thuốc lá điện tử.

Một quan niệm khác cũng cần được điều chỉnh là thuốc lá nung nóng “ít độc hại” hoặc thuốc lá điện tử “an toàn hơn”. Theo Tổ chức Y tế thế giới, không có sản phẩm thuốc lá nào an toàn cho sức khỏe. Việc quảng bá những sản phẩm này theo hướng ít gây hại có thể tạo ra nhận thức sai lệch, khiến người sử dụng đánh giá thấp nguy cơ đối với sức khỏe.

Ngành Y tế tăng cường truyền thông về tác hại của thuốc lá và thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đến với học sinh, sinh viên

Trước những nguy cơ trên, phòng ngừa việc trẻ em và thanh thiếu niên tiếp cận thuốc lá điện tử cần sự phối hợp của gia đình, nhà trường và cộng đồng. Cha mẹ cần quan tâm đến những thay đổi bất thường trong hành vi của con; nhà trường cần tăng cường giáo dục về tác hại của nicotine và thuốc lá mới; ngành y tế tiếp tục đẩy mạnh truyền thông để người dân nhận diện đúng bản chất của các sản phẩm này.

Bảo vệ thế hệ trẻ trước thuốc lá điện tử không chỉ là câu chuyện về một sản phẩm thuốc lá mới. Đó còn là nhiệm vụ bảo vệ sức khỏe, chất lượng nguồn nhân lực và môi trường sống của cộng đồng. Khi người trẻ hiểu đúng, gia đình quan tâm đúng và xã hội hành động sớm, nguy cơ từ thuốc lá điện tử mới có thể được ngăn chặn trước khi trở thành gánh nặng lớn hơn đối với sức khỏe cộng đồng.