Dù được quảng cáo là “ít hại” và an toàn hơn thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới thực chất đang đánh lừa người dùng. Nhiều bằng chứng chỉ ra việc sử dụng lâu dài có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe, đặc biệt là hội chứng tổn thương phổi liên quan đến thuốc lá điện tử (EVALI).
Truyền thông về tác hại của thuốc lá, đặc biệt là tình trạng tổn thương phổi liên quan đến việc sử dụng thuốc lá điện tử được ngành y tế chú trọng thực hiện
EVALI (E-Cigarette or Vaping Product Use-Associated Lung Injury) là tình trạng tổn thương phổi liên quan đến việc sử dụng thuốc lá điện tử hoặc các sản phẩm vape. Hội chứng được ghi nhận lần đầu tại Hoa Kỳ vào năm 2019. Tính đến ngày 18/2/2020, nước này ghi nhận hơn 2.800 ca mắc, trong đó có 68 trường hợp tử vong; đáng chú ý, tỷ lệ người trẻ chiếm phần lớn, với 15% bệnh nhân nhập viện dưới 18 tuổi.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ xác định EVALI có liên quan mật thiết đến việc hít phải các hóa chất độc hại trong dung dịch thuốc lá điện tử. Đặc biệt, Vitamin E acetate được xem là tác nhân phổ biến, thường dùng để pha trộn với tetrahydrocannabinol (THC) - hoạt chất gây ảo giác có trong cần sa - trong một số sản phẩm. Khi bị nung nóng, chất này có thể tạo khí độc, bám vào phế nang, cản trở trao đổi oxy và gây viêm phổi. Ngoài ra, khí dung của thuốc lá điện tử còn chứa kim loại nặng (niken, chì, thiếc), formaldehyde (chất gây ung thư) và các hạt siêu mịn gây tổn thương tế bào phổi.
Theo bác sĩ CKI. Trần Khắc Toàn - Khoa Bệnh Phổi, Bệnh viện Lao và Bệnh Phổi Cà Mau: “EVALI là bệnh cấp tính nghiêm trọng, có thể đe dọa tính mạng, với các triệu chứng như ho, khó thở, đau ngực, sốt, nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng và nhịp tim nhanh”.
EVALI có thể gây viêm phổi lan tỏa, tích tụ dịch trong phổi và dẫn đến suy hô hấp cấp. Trong các trường hợp nặng, người bệnh cần được hỗ trợ hô hấp như thở oxy, thở máy không xâm lấn hoặc đặt nội khí quản.
Di chứng do nhiễm hội chứng EVALI có thể kéo dài và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, bao gồm: Tổn thương phổi vĩnh viễn, suy giảm chức năng hô hấp mạn tính, sẹo phổi (xơ phổi), thậm chí gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý hô hấp khác.
Ngừng sử dụng thuốc lá điện tử là biện pháp quan trọng giúp phổi phục hồi. Đồng thời, người dân nên duy trì lối sống lành mạnh như tập luyện thể dục thường xuyên, thực hiện các bài tập thở, uống đủ nước, đặc biệt là nước ấm, xông hơi và tránh tiếp xúc với môi trường ô nhiễm khói bụi, hóa chất độc hại, bác sĩ Toàn khuyến cáo.
Từ năm 2025, các quy định cấm liên quan đến thuốc lá điện tử đã được siết chặt. Tuy nhiên, EVALI vẫn là lời cảnh báo về những rủi ro tiềm ẩn từ các sản phẩm hiện đại, dễ gây chủ quan. Vì vậy, cách phòng ngừa hiệu quả nhất là không sử dụng, không thử dù chỉ một lần và chủ động thăm khám khi có dấu hiệu bất thường để bảo vệ sức khỏe.