Tại Việt Nam, theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới, thuốc lá gây ra hơn 100.000 ca tử vong mỗi năm. Khói thuốc chứa khoảng 7.000 chất hóa học độc hại, trong đó gần 70 chất có khả năng gây ung thư, như nicotine, ammonia, formaldehyde hay methoprene. Khi xâm nhập vào cơ thể, các chất này nhanh chóng gây tổn hại nhiều cơ quan, đặc biệt là hệ hô hấp.

 Theo bác sĩ CKI. Trần Khắc Toàn, Khoa Bệnh Phổi, Bệnh viện Lao và Bệnh Phổi Cà Mau: “Hút thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây các bệnh phổi như COPD, viêm phế quản mạn tính, viêm phổi và ung thư phổi. Người hút thuốc có nguy cơ tử vong do lao phổi cao gấp 3 - 5 lần, đồng thời nguy cơ mắc bệnh hô hấp cấp tính tăng từ 1,5 đến 7 lần”.

 Phổi giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp oxy cho cơ thể, đồng thời có cơ chế bảo vệ tự nhiên trước các tác nhân gây hại. Quá trình lọc ở đường hô hấp trên giúp ngăn chặn bụi bẩn, vi khuẩn và các chất kích thích xâm nhập vào phổi. Tuy nhiên, khi hút thuốc, khói thuốc đi vào qua miệng khiến cơ chế lọc ở mũi bị “bỏ qua”. Hệ thống lông chuyển - có nhiệm vụ đẩy chất nhầy và dị vật ra ngoài - bị tổn thương, thậm chí bị phá hủy. Điều này khiến người hút thuốc tiết nhiều đờm nhưng khó đào thải, dẫn đến tích tụ trong phổi và cản trở quá trình trao đổi khí. Bên cạnh đó, các chất độc trong khói thuốc còn gây co thắt đường thở, làm luồng không khí lưu thông kém, gây ho kéo dài, khò khè, ran rít và khó thở.

 So với người không hút thuốc, người hút thuốc thường có sức đề kháng kém hơn. Nguyên nhân là do khói thuốc lá làm suy giảm hệ miễn dịch, tổn thương đường thở và cản trở quá trình phục hồi của phổi, từ đó làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, thậm chí ung thư. Vì vậy, việc ngừng hút thuốc là giải pháp cấp thiết nhằm cải thiện chức năng hô hấp và giảm nguy cơ bệnh tật. 

 Bác sĩ Toàn nhấn mạnh: “Để hỗ trợ quá trình phục hồi của phổi, bên cạnh bỏ hút thuốc, người dân cần duy trì lối sống lành mạnh như tập thở sâu, thiền hoặc yoga nhằm cải thiện dung tích phổi và khả năng trao đổi oxy. Việc vận động thể chất đều đặn như đi bộ, chạy bộ, bơi lội hay đạp xe cũng góp phần tăng cường chức năng tim - phổi. Bên cạnh đó, cần uống đủ nước, ưu tiên nước ấm để làm loãng đờm, kết hợp xông hơi giúp làm dịu đường hô hấp. Chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây, các loại hạt cũng hỗ trợ giảm viêm, tăng cường sức khỏe phổi. Đặc biệt, cần tránh hoàn toàn khói thuốc, bụi bẩn và các tác nhân ô nhiễm trong quá trình hồi phục”.

 Sức khỏe bền vững là khi cơ thể được quan tâm, chăm sóc toàn diện và đúng cách. Từ bỏ thuốc lá không chỉ là hành động thiết thực để bảo vệ hệ hô hấp, mà còn là nỗ lực vì một cuộc sống an toàn và tích cực hơn mỗi ngày.