Theo Tổ chức Y tế thế giới, hơn 75% trường hợp mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính có nguyên nhân từ hút thuốc lá; khoảng 90% ca ung thư phổi trên toàn cầu liên quan trực tiếp đến việc sử dụng thuốc lá. Trong hơn sáu thập kỷ qua, tỷ lệ mắc ung thư phổi tăng nhanh hơn nhiều loại ung thư khác và có mối liên quan chặt chẽ với sự gia tăng số người hút thuốc.

Tại Việt Nam, thống kê của Bệnh viện K cho thấy trên 90% người mắc ung thư phổi có tiền sử sử dụng thuốc lá. Riêng tại Cà Mau, thuốc lá cũng đang là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các bệnh không lây nhiễm và tử vong sớm. Theo Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Cà Mau, trong một đợt khám sàng lọc tại cộng đồng, có 896 người được kiểm tra thì phát hiện 109 trường hợp mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, phần lớn đều có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm.

 Trong năm 2025, Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Cà Mau tiếp nhận gần 3.900 lượt người đến khám và điều trị các bệnh lý hô hấp như COPD, hen phế quản, viêm phế quản và viêm phổi. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng số lượt khám, điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen phế quản tại Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Cà Mau cùng Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Bạc Liêu đã vượt 9.600 lượt, cho thấy gánh nặng bệnh hô hấp ngày càng gia tăng.

 Là một trong những bệnh nhân đang điều trị tại Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Cà Mau, ông T. ngụ ấp Phú Hiệp, xã Thanh Tùng, tỉnh Cà Mau chia sẻ: Tôi bắt đầu hút thuốc từ khi mới 10 - 12 tuổi và chỉ bỏ thuốc khi đã ngoài 70 tuổi. Sau nhiều năm sử dụng thuốc lá, cơ thể tôi xuất hiện tình trạng ho kéo dài, khó thở và được chẩn đoán mắc bệnh phổi. Giờ tôi mới thấy tác hại của thuốc lá lớn quá. Giá như bỏ thuốc sớm hơn thì sức khỏe đã không giảm sút như bây giờ.

 Theo BSCKII. Lương Mạnh Trường, Trưởng khoa Lao, Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Cà Mau: Khói thuốc lá chứa hàng nghìn chất độc và nhiều chất sinh ung thư. Việc hút thuốc kéo dài làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp, phá hủy các phế nang, giảm chức năng hô hấp và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như viêm phế quản mạn tính, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, lao phổi cũng như ung thư phổi. Người mắc bệnh hô hấp thường có các biểu hiện như ho kéo dài trên ba tuần, ho có đờm, khó thở, khò khè, đau tức ngực, mệt mỏi hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Khi xuất hiện các triệu chứng này, người dân cần đến cơ sở y tế để được khám và chẩn đoán sớm.

 Đối với ung thư phổi, việc tầm soát có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì bệnh thường diễn tiến âm thầm và ít biểu hiện ở giai đoạn đầu. Theo khuyến cáo, những người từ 50 tuổi trở lên có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, người đã bỏ thuốc nhưng có thời gian hút kéo dài hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá nên được tầm soát định kỳ.

 Các bác sĩ chuyên khoa khuyến cáo, bỏ thuốc lá là biện pháp hiệu quả nhất để giảm nguy cơ mắc các bệnh lý hô hấp và ung thư phổi. Đồng thời, người dân cần duy trì lối sống lành mạnh, tập luyện thể dục thường xuyên, hạn chế tiếp xúc với khói thuốc, khám sức khỏe định kỳ và chủ động tầm soát đối với các nhóm nguy cơ cao.

 Hiện nay, ung thư phổi không còn là “bản án tử” như nhiều người vẫn nghĩ. Với sự phát triển của y học hiện đại, nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm và điều trị đúng phác đồ tại các cơ sở chuyên khoa, nhiều người bệnh có thể kéo dài thời gian sống, nâng cao chất lượng cuộc sống và kiểm soát tốt bệnh tật. Điều quan trọng nhất vẫn là từ bỏ thuốc lá ngay từ hôm nay để bảo vệ lá phổi và sức khỏe của chính mình.