Tại Cà Mau, ngày 13/02/2026, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh ghi nhận 01 trường hợp bệnh do não mô cầu cư trú tại xã Khánh Hưng, huyện Trần Văn Thời. Bệnh nhân nam, sinh năm 1977, khởi phát bệnh từ ngày 02/02/2026 với biểu hiện đau vùng cổ – gáy, sau đó lan xuống vai và thắt lưng, kèm tê bì hai chân, sốt cao, cổ cứng và đau bụng. Trong quá trình chuyển viện, bệnh nhân xuất hiện tình trạng lơ mơ. Kết quả xét nghiệm xác định dương tính với vi khuẩn Neisseria meningitidis và được chẩn đoán viêm màng não mủ do não mô cầu. Hiện bệnh nhân đang được điều trị tại tuyến trên.

Theo điều tra dịch tễ, trong 10 ngày trước khi khởi phát, bệnh nhân chỉ sinh hoạt tại gia đình và không đi khỏi địa phương. Điều này cho thấy vi khuẩn não mô cầu có thể tồn tại âm thầm trong cộng đồng. WHO ước tính có khoảng 10% dân số mang vi khuẩn não mô cầu ở vùng mũi họng mà không có triệu chứng, nhưng khi gặp điều kiện thuận lợi như suy giảm miễn dịch, môi trường đông người, thay đổi thời tiết, vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu và gây bệnh.

Bệnh não mô cầu lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp, thông qua giọt bắn khi ho, hắt hơi, nói chuyện gần hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân. Thời gian ủ bệnh thường từ 2–10 ngày, phổ biến nhất là 3–4 ngày. Triệu chứng ban đầu có thể dễ nhầm với cúm thông thường như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, mệt mỏi. Tuy nhiên, các dấu hiệu cảnh báo đặc trưng gồm cứng cổ, sợ ánh sáng, lơ mơ, rối loạn ý thức, co giật hoặc xuất hiện ban xuất huyết trên da. Ở thể nhiễm khuẩn huyết tối cấp, bệnh có thể diễn tiến rất nhanh, gây sốc nhiễm khuẩn và tử vong trong vòng 24 giờ.

Các chuyên gia khuyến cáo, mọi trường hợp sốt cao kèm đau đầu, nôn, cổ cứng hoặc ban xuất huyết cần được đưa đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và điều trị kịp thời. Việc sử dụng kháng sinh sớm có ý nghĩa quyết định trong giảm tỷ lệ tử vong và biến chứng.

Ngay sau khi ghi nhận ca bệnh, ngành y tế địa phương đã triển khai khoanh vùng, lập danh sách các trường hợp tiếp xúc gần để theo dõi sức khỏe và điều trị dự phòng theo hướng dẫn chuyên môn; đồng thời xử lý môi trường, tăng cường truyền thông tại cộng đồng về vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng, đeo khẩu trang khi cần thiết và đảm bảo thông thoáng nơi ở.

Tiêm vắc xin được xem là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất đối với bệnh não mô cầu. Hiện nay có các loại vắc xin phòng não mô cầu nhóm A, B, C, Y, W-135. Người dân, đặc biệt là trẻ em, thanh thiếu niên và người sống trong môi trường tập thể, cần tiêm chủng đầy đủ theo hướng dẫn của cơ sở y tế. Việc nâng cao tỷ lệ bao phủ vắc xin không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn góp phần tạo miễn dịch cộng đồng.

Bên cạnh tiêm chủng, các biện pháp phòng bệnh không đặc hiệu cũng đóng vai trò quan trọng như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung cốc uống nước, khăn mặt; giữ nhà cửa sạch sẽ, thông thoáng; hạn chế tụ tập đông người khi có dịch; chủ động theo dõi sức khỏe và đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nghi ngờ.

Trường hợp ghi nhận tại xã Khánh Hưng cho thấy bệnh não mô cầu có thể xuất hiện rải rác trong cộng đồng, kể cả ở người trưởng thành khỏe mạnh. Mặc dù nguy cơ lây truyền chủ yếu tập trung trong nhóm tiếp xúc gần, nhưng nếu không giám sát chặt chẽ, vẫn có thể phát sinh ca mới.

Bệnh não mô cầu tuy không phổ biến như nhiều bệnh truyền nhiễm khác, nhưng mức độ nguy hiểm rất cao. Chủ động nhận diện sớm dấu hiệu, tuân thủ khuyến cáo của ngành y tế và tăng cường tiêm chủng chính là giải pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe cá nhân, gia đình và cộng đồng.